346 H U G B E IJ E R M A N 



gegeven , inaar de buitenlandsche liandel , behalve met Frankrijk , verblijft 

 schier geheel bij maatschappijeu, welke ieder ander buiten sluiten. Oni 

 luttel gouds, dat zij den \orst uitkeeren, verkoojit deze de belangen der 

 gansche nalie aan eenige Treinigen. Zeven achtste deelen des handels van bet 

 gebeele rijk ziet London binnen zijne vallen drijven, en 't getal der hande- 

 laren daar gaat toch de tweebonderd niet te boven. Tegen de tientallen 

 rijkgeladen bodems , uelke de Nederlanders naar Engeland zenden, aanschou- 

 wen de onzen naauvvlijks eeu enkel Engelsch sebeepjen in biinne gastvrije 

 havens. Bij ons toch bestaan slechts dan maatscbappijen, wanneer de krachten 

 van enkelen te klein bevonden zijn , en de ondernemingsgeest van niemand 

 ligt aan banden. 



Die uitsluitende maatschappijen der Engelschen hebben echter omtrent 

 de eerste helft der zeventiende eeuw opgehouden te bestaan. Is men dan 

 daar te lande wijzer geworden? heeft de regering het schadelijke er van 

 leeren inzien, dat velen aan weinigen opgeofierd worden? Verre van daar: 

 de wijsheid heeft er geen deel aan, alleen de wetteloosheid : want daar men 

 zich in Engeland niet meer om 's konings regten bekreunde , eerbiedigde men 

 ook niet langer de regten, welke hij andcren gegeven had. 



Wij zijn gekomen aan die veelbesproken wet , waarop sedert het Engelsche 

 handelsgebouvsr gegrondvest is: ckomwklls wet op de scheepvaart. Helder 

 inzien in Groot-Brittanjes belangen , ijver voor baren bloei hebben minder 

 stemmen daarbij uitgebracht , dan booze lust om de Engelsche volkplantingen , 

 welke de stuarts toegedaan waren , en vooral ons Nederlanders te kwellen. 

 Maar valt bij zulke beweegredenen de lof van wijsheid niet weg , ook al waren 

 de g«volgen heilzaam geweest ? Die wet echter heeft ons meer kwaad, dan 

 den Engelschen goed gedaan. De vader dier nieuwe wetenschap, welke tot 

 hare taak neemt , de volken rijk en welvarend te raaken , de beroemde 

 ABAH SMITH , weet in het voordeel dier wet — over de nadeelen , welke zij 

 Engeland deed , is hij uitbundig — adam smitu weet niets in haar voordeel 

 aan te voeren , dan dat, wat tot zijnen tijd toe bij geen staatsman , geloof 

 ik , was opgekomen, en den Nederlander , wilde hij ijdel zijn, liever dan 

 gehecht aan beginselen , als eene streelende pligtpleging zou kunnen in de 

 ooren klinken; Engeland zou daarmede de vermindering van Hollands magt 

 als zeeniogendheid bedoeld hebben , « want onze magt was de eenigsf e , welke 



