R E D E V E R 1 N G. 347 



« Engelands zekerheid kon in gevaar brengen. » Ver ziende en zonderlinge 

 staatkunde voorwaar, welkc vrienden tot vijanden maakt, op dat men zich 

 daartegen kuniie beschermen. 't Was immers vooral die wet, welke ons tot 

 oorlog als dvvong. Maar het kon bij ons niet opkomen , andere dan verdedi- 

 gende oorlogen in Europa le voeren. Wie ook ora oneerlijke bedoelingen 

 gestreden heeft , de Republiek in Europa slechts om die balans in evenwigt 

 te houden, waarin de onafhankelijklieid van elke natie afgewogen was; de 

 Republiek in Europa sleclits om don handel van alle willekeurige afsluiting 

 en beperking te vrijwaren. 



Zoo zeer Werd Engeland nu door zijn geroemde wet op de scheepvaart van 

 het vaste land afgescheiden , dat het , om den eersten inval van dien beruch- 

 ten Munsterschen Prelaat op ons grondgebied te koopen , naauwelijks vermogt, 

 zoo veel naar Duitschland over te maken, als elk niet geheel onbeduidend 

 wisselhandelaar tlians veel maJen kan overtreffen (*). Het stuwdc , wat 

 erger Avas , cok andere rijken op die verkeerde baan voort , en bclemnierde 

 daardoor niet slechts zijne eigene ontwikkeling , maar die van Europa. Dat 

 wat bestemd was om de natien te verbroedercn , werd de reden van bekrom- 

 pene wangunst , en , zich eigen schade getroostende om anderen toch niet te 

 bevoordeelen , zocht men « met scherpzinniglieid tot eigen kwelling 'sandcrs 

 « Iiaat. » Weerwraak om den handel maakte de Besturen tot vijanden ook 

 in vollen vrede. Dat heeft t'ngeland grootendeels in zwang gebracht. En 

 zoo is het gebleven tot men onlangs in dat Rijk de oogen voor de waar- 

 achtige belangen der natie is begonnen te openen , en nu poogt af te broken , 

 wat vroeger geslachten met moeite, dewijl het tegen de natuur was, hebben 

 opgetrokken. Slechts langzaam gaat dat afbreken, en nog lang zal Engeland 

 en Europa het optrekken bezuren. ji 



De kwade gevolgea van zulke dvvalingen zijn zelden spoedig en soratijds 

 r.ooit geJieel u»t te delgen. 



Maar onze wijsheid was, den handel vrij te laten; en zoo is onze bodem 

 lang de markt der wereld geweest. 



(•) In i665 konden Engelands handelaais niet mccr dan looo p. st. 's maands op Frank- 

 fort en Keulen , en niet meer dan 20,000 p. st. 's maands op Hamburg leveren. Hamburg 

 was vrij van de act of navigation en daarom stond dc betrckking op die stad nog wat 

 bctcr. Life of clirkkdoh p. li^. «' 



