REDEVOERING. 898 



geene toepassing vinden : dat hij altijd eea kind blijft, die niet iveet , wat 

 voor zijne geboorte geschied \s, 



Doch fs men het zoo geheel eens omtrent den weg, die daartoe behoort 

 gevolgd te worden ? Velen zullen het noodig achten , dat men den jongeling, 

 in wien men geene voUedige kennis der geheurtenissen mag veronderstellen , 

 deze zoo naauwkeurig mogelijk verhale. Hij heeft nu een overzigt van 

 het gehee] , en kan door eigene studie het verdere verkrijgen. Anderen 

 wenschen daarbij het pragmatische gedeelte vooral niet uit het oog verloren. 

 Het veld der hoogere geschiedkunde wordt dus betreden. Het verband , de 

 voortgang , de verachtering , de mensch zelf, zijne ontwikkeling door den 

 handel , de godsdinst , de letteren , de kunsten , worden geteekend. — Nu 

 heeft de jongeling een gezond denkbeeld van het geheel. Hij kan u spreken 

 over den invloed der leenregering , de kruistogten , de vorming en wijzigiog, 

 die het Nederlandsche karakter gedurende de verschillende regeringsvormen , 

 en ook door dezelve , onderging, Het kenmerkende der uitstekende personcn, 

 met dat der partijschappen , zullen hem bekend zijn, en hij heeft zich een 

 systema beginnen te vormen of misschien dat des leeraars omhelsd Hoe ligt 

 zal hij zich daarmede te vreden ^houden ! Of zoo , hij de geschiedenis lief 

 gekregen heeft, doorleest hij de nieuwere historie-schrijvers : — wagenaar en 

 BiLDERDiJK worden vooral onderzocht. Dan in vrelken doolhof geraken nu zijne 

 denkbeelden ! Bij dezen worden geheurtenissen als heilzaam voorgesteld , die 

 door genen noodlottig genoerad worden. Bij dezen worden mannen als toon- 

 beelden van deugd ten hemel verheven , die bij genen naar den laagsten trap 

 van dierlijkheid worden teruggewezen. Bijna al wat door dezen voortreffelijk 

 is geoordeeld, wordt door genen verfoeid. De leeraar zal zijne inzigten wel 

 medegedeeld en de redenen ontwikkeld hebben, waarora deze beschouwing 

 boven gene de voorkeur verdiene. Maar er behoort eeue groote mate van 

 vertrouwen toe, om zoodanig met den leeraar te zijn ingenomen , dat zijne 

 uitspraken den jongeling als orakelen zouden voorkomen. — Hij weet niet , 

 waaraan zich te houden , en voelt alien lust wijken om verder te onderzoeken 

 in eene zaak , die zoo twijfelachtig schijnt en tot zoo uiteenloopende oordeel- 

 vellingen aanleiding geeft. 



Zoude er evenwel niet een weg zijn , om den jongeling tot een naauwkeuriger 



D d d 



