400 G. M £ E S, A. Z. 



schap , tot in de diepste schuilhoeken , opspoorden , Matthehs , van Mieris , Huij- 

 DECOPER, Kluit, Bondam. Dan wat zoude u die done opsomming verder leeren? 

 Uwe gedachte heeft die reeks verdubbeld en tot op den tegenwoordigen tyd 

 aangevuld. Bij deze geleerde , scherpzinnige onderzoekers der oudheid zijn de 

 bronnen , waaruit de geschiedenis meet worden aangevuld ; de bronnen , waar- 

 van zij zelven zeiden , dat daaruit eeniglijk de ware en regie kennis der aloude 

 en vroegere landsgesteltenis te putten was. » Dat onderzoek," betuigden zij, 

 » deed ben wel doornen en distelen ontmoeten , welke dikwijls afschrikten 

 » era verder te gaan, vele steilten , die zij wanboopten op te klimmen ; doch 

 » onvermoeide arbeid had hen de beletselen uit den weg doen ruinien. » 



En hoeveel moet nog niet uit » die treflFende en levendige afdruksels van 

 » den tijd » aan bet licht worden gebragt , om alles tot een gcbeel te verbin- 

 den! Zoo wg er slecbts een oog in slaan, worden wij gewaar , hoe onze ge- 

 scbiedschrijvers, door bet trachten naar eenheid , die hebben nieenen te zien, 

 •waar zij niet bestond. Men zoude immers wanen , dat de beschaving in bet 

 zuidelijke van ons land gel ij ken tred met de noordelijke had gehouden ; dat 

 alles in denzelfden vorm gegoten ware ; dat bet verafgelegen Friesland , met 

 zooveel moeite bedwongen, reeds onder de Karlingers even vatbaar was voor 

 de indrukken, die de bewoners van Utrecht veel vroeger hadden ontvangen. 

 Dat onderscheid der staramen, der Friezen van Saxers , wordt naauwelijks 

 aangeroerd, en eerst nu begint men, eere zij 't gene ook , hier ter stede, 

 geschiedt ! bet kenmerkende in bunne zeden en gebruiken regt te beseSen. 



Nog is bet leenstelsel , met betrekking tot ons Vaderland, in al deszelfs 

 gevolgen en schakeringen niet ontwikkeld. Eerst nu zal men Utrechts ge- 

 schiedenis, door bet nasporen der archicven, beter leeren kennen. Hoezeer is 

 de vroegere aardrijkskunde van ons Vaderland nog in hare beginselen ! Uit de 

 oorkonden moet nog een geheel worden zamengesteld , om de ligging der i)laat- 

 sen in tallooze giftbrieven op te sporen. Nog kan men zich de landverdee- 

 lingen , den loop "der rivieren, bet afnemen van onzen bodem door den 

 Oceaau , bet aanwinnen door de nijverheid der ingezetenen , niet duidelijk 

 voorstellen. Met een woord , veel inspanning behoort er nog toe om , bij 

 ieder tijdperk, een, naar waarheid gesteld, berigt te geven van den geheelcQ 

 natuurlijken en staatkundigen toestand, met den voortgang der eeuwen zoq 



