REDEVOERING. 9K 



: Het geschiedsonderzoek kan niet worden afgescheiden van de letterkunde; 

 het voert er van zelve toe. De geschiedenis wordt uit de letteren , gelijk 

 deze uit de geschiedenis, toegelicht. Dat gevoel van vrijheid na het afschud- 

 den van Spanjes dwangjuk, dat hoog gevoel van eigenvraarde , hoe stort 

 het zich uit in onze dichters en prozaschrijvers ! Hoe spreekt het bij uooft, 

 ■voNDEL en AKTONiDEs! Volgt er kalmte en rust in de 18<le eeuw; verheugt de 

 natie zich in hare verkregene schatten ; zoeken de staatkundigen te onder- 

 handelen, liever dan te oorlogen, het afdruksel er van is in onze letterkunde 

 overgebragt ; zoetvloeijend en net ruischt de dichtader , afgepast en koel 

 wordt het proza. Op het einde der eeuw ontstaat de vrijheidskoorts , die 

 zoo veel ramppn r>vf>r nns Varlprlanrl hragt. ; doch de geest diens tijds uit zich 

 door de gespierde taal van Bellamy of kantehar. Deze vergelijking behoeft 

 niet voortgezet; het verband tusschen geschiedenis en fraaije letteren is nog 

 onlangs met kracht en welsprekendheid betoogd. 



De studie der bronnen leidt dan op tot cene geheele kennis onzer geschied- 

 en letterkunde en vormt den jongeling tot geschiedkundige. En er is behoefte 

 aan de zoodanigen , die zich, op de Universiteiten , de Vaderlandsche geschie- 

 denis ten hoofdvak kiezen. Onpartijdig gesproken, zij wordt alleen als 

 bijstudie beoefend. Men beoogt een' stand in de maatschappij; daartoe kunnen 

 regtsgeleerdheid, godgeleerdheid , oude letterkunde, genees- en natuurkunde 

 voeren. Doch welk bepaald doel kan hij zich voorstellen , die de Vader- 

 landsche geschiedenis als hoofdvak beoefent ? Het antwoord zij : de weten- 

 schap is te edel , om haar alleen als rniddel te bezigen , ter voorziening in 

 tijdelijke behoefte; zij is niet als een ambacht; de dissertatie kan de plaats 

 van het proefstuk bij de vroegere gilden niet bekleeden , hetwelk door 't ver- 

 leenen van het meesterschap in staat stelde om het brood te verdienen. Zij 

 heeft hoogere inzigten ; door haar wenscht de ware beoefenaar eigen geluk en 

 dat van de maatschappij , waarin hij leeft , te bevorderen. En het zoude toch 

 onder de zeldzaamheden behooren , dat men van ijverige en aanhoudende 

 pogingen in eenig vak van studie geene heilzame gevolgen zag, ook voor 

 tijdelijke welvaart. Het onbestemde , hetwelk hij, die zich met de borst op 

 de Vaderlandsche geschiedenis zou toeleggen , in zijne volgende loopbaan zou 

 meenen te zien , is niets wezentlijks : de uitkomst zal hem zljne pogingen 



