842 OVER DE;OPVOEDING. VAN DEN MENSCH 
zelfde „… Die, zonder „zelf een begin ‚te hebben , 
alles, uit niets te voorfchijn riep » „Die zon, maan 
en fterren in: hunne loopbanen plaatfte, „Die ieder 
fchepfel zijn bijzondere «aard mededeelde, en het 
zijne woonplaats. aanwees ,- die aan den” mensch, 
door, de hem medegedeelde hoogere, natuur „het regt 
ensvermogen gaf, de „aarde te beheerfchen „en alles 
aan ‚zich dienstbaar te: maken: jeHovan, Die als de 
wijze regeerder vanhet heelal, buiten „wiens wil 
en toelating niets gebeuren kan, alles in orde houdt, 
en laat. voortduren langs onveranderlijke wetten, 
„Hier leert de mensch de betrekking ‚waarin hij 
totdat Wezen-ftaat, dat hij geheel. afhankelijk van 
Hem. is „ dat. hij. Hem. moet eerbiedigen vals. zijnen 
Schepper , en onbepaald gehoorzamen als zijnen Heer ; 
terwijl aan. den. deugdzamen. op eene ftellige wijze 
zegen en belooning toegezegd, en aan, den overtres 
der van zijne bevelen ftraf wordt bedreigd. 
„Deze leer, die zich. met uitzondering van alle 
andere. tot dus verre ftaande gehouden heeft, en 
zich altoos ftaande houden zal, vinden wij ‚bij een 
volk „ dat zich, toen dezelve gefchreven werd, in 
het geheel niet, en naderhand maar zeer zelden op 
eigenlijk geleerde mannen beroemen.kon. Zulk een 
volk zou deze leer uit en door zich zelve verzons 
nen hebben! Dat nu niet mogelijk is, was het toen 
nog veel minder, 
„Eens toegegeven , dat de mensch zich zelve ontwike 
keld, uit zich zelve, uit de natuur of hoe dan ook 
God heeft leeren kennen , zoo als hij waarlijk is , dan 
moet hij ook weten, dat de groote Formeerder van 
al 
ne en ed ern ene 
