838 OVER DE OPVOEDING VAN DEN MENSCH - 
der natuur voor u open, en verkondigde u Gods 
magt, wijsheid en goedheid , en de befchouwing 
van het geheele verband der dingen overtuigde u 
van zijn toevoorzigt. Zoo befloot gij, dat er niets 
gemakkelijker was, dan eene bekende waarheid zeer 
gemakkelijk uit te vinden. | 
En zoo beging Rousseau én met hem vele an- 
dere eene groote fout. Uit de krachten van het 
wel onderrigte en geoefende menfchelijk werftand te 
befluiten tot het onontwikkelde van den natuur- 
mensch, kan nimmer ftand houden, De laatfte toch 
leeft gedachteloos voort, bij het genot van zijn 
ligchamelijk onderhoud; zoo lang hij dit volop heeft , 
bekommert hij zich over niets; ontbreekt het hem, 
zoo gaat hij onderzoeken ,„ of behelpt zich , zoo 
goed hij kan, en zal de oorzaak van dit gebrek 
wel toefchrijven aan dingen , die binnen het bereik 
zijner zinnen vallen; maar op deze wijs tot een 
Geest op te klimmen, als de eindoorzaak van alles, 
dit houde ik voor volftrekt onmogelijk. Want, dat 
er een God is, die, zonder zelve een begin gehad 
te hebben, dus eene oorzaak zonder oorzaak, de 
wereld, ja alles wat er is, uit niets gefchapen 
heeft, tot in de geringfte kleinigheden beftuurt en, 
onderhoudt: dit berust alleen op geloof, op open- 
baring. Geen menfchelijk verftand kan zulks op dit 
oogenblik zelfs tot eene onomftootelijke , boven allen 
twijfel verhevene waarheid brengen, Geen Deis- 
SUS, Atheismus, Naturalismus of hoe het heeten 
moge „ kan hier het verftand voldoen, of. het hart 
troost geven, PraArTo wist reeds, dat omtrent gods 
dee 
