836 OVER DE OPVOEDING VAN DEN MENSCH 
zijde ftaat hij in onmiddellijke betrekking met het 
Opperwezen, en behoort hij aan de eeuwigheid. 
De eerfte vraag is nus kan de mensch, geheel 
aan zich zelve overgelaten, opgevoed buiten de be- 
fchaafde zamenleving , zonder onderrigt tot kennis 
der Godheid opklimmen, als eerfte oorzaak, onder- 
houder en beftuurder van alle dingen, die het goede 
wil, het kwade haat, en den mensch tot eene ein- 
delooze gelukzaligheid beftemd heeft? 
Veel is hierover getwist en gefchreven, en dan 
met ja, dan met seen beantwoord. Volgens fom-= 
migen is niets gemakkelijker, dan dit. BALLEN=- 
STEDT zal u leeren dat, zoodra de mensch zich 
door zijn eigen toedoen een minder’ kommerlijk on= 
derhoud bezorgd had. hij zich toeleide op hoogere 
wetenfchappen , dat Godsdienst hem behoefte werd; 
de wijzen maakten daartoe een redelijk Deismus of 
Naturalismus „ hetwelk op. vrees’ gegrond was, 
waartoe de ontzettende natuurverfchijnfelen aanleis 
ding gaven. De veelvuldige weldaden die hij ge- 
noot, drongen hem eenen goeden geest aan te ne= 
men; de rampen, die hem troffen , fchreef hij toe 
aan eenen kwaden 3 dit was het Dualismus. Nu kende 
men ook tevens alle Gods eigenfchappen; deze ftelde 
men perfoonlijk voors; aan de werkingen en krach: 
ten der natuur gaf men eigene namen , en vertoonde 
ze zinnelijk. Zoo kwam het veelgodendom in de 
wereld, of ook wel doordien ieder volk zijn eigen 
en wel den voortreffelijkften God meende te hebben 5 
en zoo ging dit nu verder, tot er weder een wijze 
opftond, die met zijn groot vernuft ontdekte, dat 
N er 
