339 OVER DE-OPVOEDING VAN DEN MENSCH 
„Uit dit een en ander. blijkt reeds „dat voorbeeld, 
dat is; verkeer met befchaafde menfchen „noch: voor 
het kind, noch voor den volwasfenen. ter befchaving 
genoegzaam is. „Ongelukkig. de kinderen „welker 
ouders ;. voorbeelden van befchaafdheid zijnde, en 
daarin meer en meer zoekende te vorderen „wanen, 
dat. hunne kinderen van zelve hunne. voetftappen 
zullen. volgen. Hun geest ontwikkelt zich niet vere 
der ‚dan noodzakelijk wolgen moet uit de aanra- 
king, waarin zij met anderen ftaan: hunne zinne- 
lijkheid is hun leidsman en _beftuurder 3 zij. verliezen 
allen eerbied, en ontzag „zelfs voor. hunne ouders, 
zij munten uit-in baldadigheid en ondeugden, en 
komt dan de verleiding er bij, dan worden-zij dieren 
in menfchengedaante „ ja nog erger dan deze: Geene 
kunst of wetenfchap is in haren geheelen omvang 
ooit. daargefteld „ omdat de mensch haar -nut te 
voren (à priori) berekend had; de allereerfte: be- 
ginfelen zijn altoos louter kinderen van het toeval 
geweest. Nimmer heeft de mensch: iets gezocht, 
omdat hij berekend had, dat het er was; maar het 
was er, daarom vond hij het , zoodra een gelukkig 
oogenblik hem er mede bekend maakte. Was nu 
de. mensch beftemd-en magtig, om, zich- zelve, en 
wel „planmatig te. befchaven, dan, moesthij--ook 
kunnen. berekenen het,nut van deze of gene-zaak … 
of de. waarfchijnlijkheid ‘van deszelfs.beftaan „ voor- 
dat „het toeval hem, daarop opmerkzaam „maakte. 
Een voorbeeld zal dit mogelijk duidelijker. maken. 
‚Die het eerst de rigting van dep magneet, en ‚des- 
zelfs aantrekkingskracht ontdekte, dacht aan, geene 
| - | fcheep- 
