328 OVER DE! OPVOEDING VAN DEN MENSCH 
ketijke en algêmieen Whe te “maken, ‘waarop 
bnZe éeuw bovenal roemen mag; en’ waartoe anders 
dê ° niöeite en het berchrijferijke geduld der onder= 
wijzers, aan ‘húnnè kweekelingen te koste gelegd! 
Diezelfde ondervinding leert, dat ons. geheele leven 
eene ontwikkeling, eene ‘oefening vân ‘onze ‘vermo- 
gens is, geholpen’ door uitwendige middelen, zal 
men het in ware befchaving tot eérie zekere hoogte 
brengen. Eike flilftand , op welke baan van ‘kunften 
en wetenfcháppen het zijn moge, is achteruit gaan. 
Daarom beantwoorden zoo weinig menfchen aan de 
verwachting die men in hunne jeùgd van hen had 
ópgevat. Vermaken, verftrooijingen’, véranderde be= 
trekkingen, en “vooral ‘ook de zorg woor het onder. 
houd van gade” en kroost benemen hen den tĳd, 
gelegenheid en lust tot oefeningen ; en zij worden 
nimmer, die ‘zij hadden ‘kunnen wofden. ’ 
“ Daarom verheffen zich nooit, dan door een’ bij- 
zonder bijkomend geluk, menfchen in‘ den geringee 
ren fland geboren, boven hunnen kring.’ Tegen 
hen, die durven beweren, “dat geboorte de maté 
van’ vermogens bepaalt heb ik geene ‘woorden. Het 
is eene misdaad tegen God en de ‘mênschheid , 
ftaande te houden , dat de gemeene man eenen min= 
deren aanleg van zijnen Schepper zou ontvangen 
hebben, of dat hij gedoemd zou zijn , om hier nim- 
mer eene hoogere befchaving deelachtig te worden, 
Neen, het is alleen gemis van uitwendige’ hulpmid: 
delen. Naauwelijks heeft hij in ‘zine jeugd ‘eenig 
onderwijs genoten; menigmaal groeit’ hij op zonder 
BE of hij moet medewerken'tot onderhoud wan het 
dik« 
