18â2 OVER DE OPVOEDING VAN DEN MENSCH 
De fpraakdeelen ‘ontwikkelen zich met’ den’ toërië- 
menden’ groei des ligchaams 3 het: kind” leert’ ftame- 
len, door veelvuldige oefening én infpanning van 
“alle krachtén wordt dit allengskens menfchelijk fpre- 
‘ken5“608,"“or, ja het gevoel wan alle zinnen 
wordt één „en fmelt te zamen tot fcheppende gee 
dachten, welke nu het overige kunstwerk des lig= 
“chaams'gáan beheerfchen. Nu opent zich eene 
nieuwe wereld voor de eenigzins ontwikkelde rede, 
welke reuzenfchreden doet op de weg der befcha- 
ving. -Het kind geeft acht op al ‘wat: buiten” hem 
Ómgaat; zelfs te midden zijner fpêlen hoort en ziet 
het alles, zoodat men dikwerf verbaasd moet ftaan 
over zijne opmerkzaamheid 3 het wordt een” onver 
moeide. vrager „ zijne weetlust is onbeperkt, en het 
oog fchittert van vreugde „ zoodra de ziel een nieuw 
vonkje van licht en waarheid ontvangen heeft. | 
Maar nimmer leert het kind uit en door zich 
zelve menfchelijk fpreken. Nimmer leert het kind 
‘eene andere taal fpreken , dan die het hoort, hoe 
gebrekkig ook; deze bootst het altoos na, en nim. 
mer zal. het eene andere, dan ‘de gewone’ zaak; 
met hetzelfde woord aanduiden. Het fpraakvermogen 
‘brengt het mede; maar dit in werking te brengen „ 
menfchelijke taal te fpreken, dit moet het leeren 
door veel moeite en oefening, en toch is dit het 
eenige middel om mensch te worden. Het is het 
eenige middel ter ontwikkeling , vorming ven verrij- 
king van den menfchelijken geest. Door ‘het fpraake 
vermogen alleen is de mensch boven de dieren 
verhevén5 ware dit er niet, de rede “zou nimmer 
uit 
