444 VOORLEZING ‘OVER 
zijner waarnemingen, die hij in vier boeken in het 
licht gaf , en nog op het laatfte zijns levens tot meer= 
der dienst van zijne landgenooten vertaalde (42). Hiere 
door wist hij de meest verfchillende verfchijnfelen te 
ontraadfelen ‚ hunne menigvuldigheid en verfcheiden« 
heid tot eenvoudigheid van oorzaken terug te bren- 
gen, overal zijne aanwijzing op het wezenlijke: der 
zaak te vestigen, naar de omftandigheid zijne genees- 
wijze te veranderen , het eenvoudige als het kenmerk 
van het ware daar te ftellen, en zich verre boven 
den geest zijns tijds te verheffen. Voegt men nu bij 
deze zijne gefchiktheid voor het uitoefenen der ge= 
neeskunst , zijn onvermoeiden vlijt, zijne geneeskun- 
dige wetenfchap, die hij niet minder door eene naars 
ftige beoefening der ouden, dan door eigene onder= 
vinding dagelijks vermeerderde: (de kennis immers 
van hetgeen andere voor hem gezien hadden , noemde 
hij den fleutel, om het heiligdom der natuur te ope- 
nen , 
(42) Oorfpronkelijk gaf hij de drie eerfte boeken 
uit in 1641, waarbij hij naderhand het vierde voegde, 
die, gezamenlijk herdrukt, in 1739 voor de zesde maat 
„werden uitgegeven, van welke uitgaaf in 1740 eene 
Nederduitfche vertaling te Leyden verfcheen. Alle ge- 
tuigen van zijne belezenheid, zuivere taal en vloeijenden 
ftijl , vooral uitblinkende in het verhaal van zeven fchip- 
breukelingen, Le, L c. 43, die na een’ hongersnood van 
elf dagen genoodzaakt waren onder, elkander het lot te 
werpen, in welk verhaal, even als in dat van een gee 
bogcheld meisje, L. III c. 1, zijne gevoelige mensch- 
lievendheid niet minder dan zijne gepnace fchrijfwijze 
uiefteekt, | 
