vs OMTRENT: VRIJHEID EN /VOLKSGELUKS + 183 
handel “en: nijverheid» onderzocht; en hebber’ zij» 
trachten te-bepalen, “hoe de rijkdom eener natie 
zich “vormt en: zich verfpreidt. _ Dusdanige navor- 
fchingen lagen geheel buiten het doel, dat zich»de? 
ouden van den ftaat-voorftelden,-- Daarom : kon de: 
flaats'= huishoudkunde “als wetenfchap «bij hun” niet 
ontflaan. « Deze „moest geboten worden bij-de niewe 
were volken ;'dië in. de bronnen «en ‚de: middêlén ter: 
verkrijging en vermeerdering van nationalen rijkdom: 
‘en welvaren zoo veel belang ftelden; CERG 
Opmerkelijk ‘is: ieder punt. van vergelijking , waars 
door wij dit -onderfchêid van denkbeelden bij- rn 
en nieuwe volkên ons kunnen verklaren. dà) 
… Het zij mij geoorloofd „u ‚ M. H.! ten’ dien einde’ 
nog deze aanmerking mede te deelen. — Er ware 
wetten in het Oosten , maar geheel godsdienftig was: 
hun karakter. Bij de Hebreën- waren de wetten door 
MOzES op goddelijk gezag gegeven. Staatkundig 
was de flrekking der wetten in Griekenland. Moeis 
jelijk- kon ook aldaar burgerlijk regt ontftaan , omdat 
in. vele ftaten aldaar, zoo als'in «Sparta, de burger 
bijna geheel den ftaat toebehoorde , ‘en hij dus geene 
bijzondere “regten zich kon toefchrijven, Burgerlijk 
regt “ontftond- dus eerst te Romey: maar op welke 
wijze? “Ook daar was het oogmerk, waarmede de 
oudfte. bekende verzameling van wetten werd daar= 
gelteld , weder geheel ftaatkundig. Het was vooral 
om de regten der Patriciërs en Plebejers. onderling 
te beftemmen , dat de wetten der twaalf tafelen wers 
den gemaakt, » 
Geheel andere-omftandigheden waren het, die bij 
N 3 de 
