x86 DENKBEELDEN: VAN OUDE EN NIEUWE VOLKEN 
ftaten leeft ieder rustig en tevreden in «den kring 
zijner, betrekkingen. - Daarin. vinden wij huisfelijk 
geluk , huisfelijke genoegens, die de ouden niet op 
die hooge waarde konden fchatten , waarop wij die 
ftellen. De burger bij de ouden. wilde’ handelen: 
de mensch in onze burgerftaten wil genoegelijk les 
ven. Eerst-dan, wanneer zoo veel mogelijk onder 
alle burgerklasfen welvaren  verfpreid is, noemen 
wij een volk gelukkig. 
Zoo verfchillend dachten oude en nieuwe „volken 
over vrijheid en volksgeluk.- Er zijn er geweest, 
die, zich de vraag voorftellende , aan welke der beide 
gevoelens. de voorkeur te geven’ zij, veel. edels en 
verhevens in het gevoelen der ‘ouden hebben meenen 
te ontdekken, terwijl zij de nieuweren berispten; 
als of die aan niets dachten, dan aan geld en rijk- 
dom, en dus door niets, dan door lage geld- en 
hebzucht. werden gedreven, Na het gezegde zal 
het wel niet ligt vreemd kunnen. fchijnen „dat naar 
ons inzien wel integendeel de denkwijze der latere 
volken een bewijs is van den geftadigen voortgang en 
van de toenemende uitbreiding. van denkbeelden on= 
der het-menschdom., Ook wij-fchatten deugden 
onbedorven zeden. hoog ‚maar het ‚zijn: niet meer 
alleen de. deugden van den. burger,-het. zijn die 
van den mensch , welke ‚wij vereeren,. Het is/niet 
meer de burger binnen de enge grenzen van zijnen 
ftaat, op. wien wij alleen onze. blikken. vestigen, 
aan wien wij alléén regten toekennen. Het is de 
mensch, en de ontwikkeling der eigenfchappen en 
gaven, die hem de natuur-gefchonken heeft, waar- 
aan 
