„7 OMTRENT “VRIJHEID EN VOLKSGELUK,: A89 
gevoede” man;in; onderfcheidene landen van „Zunopg 
nagenoeg dezelfde is, Dit is het gevolg:‚van “de 
meerdere. rijphèid” van karakter, -waartoede Gen 
maanfche volken gekomen zijn. …… 
„Maar, ten ‚anderen , isde invloed antennnkk 
groots welken op die- volken. de’ verbreiding van den 
Christelijken Godsdienst „gehad „heeft. Het Chris- 
tendom -werd niet. aan burgers van dezen of. genen 
ftaat verkondigd, maar aan, de geheele menschheid. 
Het ftelde eene ‘vereeniging „daar. -tusfchen alle ‘bur- 
gers van alle ftaten. „De grenzen die-beftaan hade 
den” werden opgeheven. Er ontftond eene algemeene 
band „welke. allen vereenigde , „die het. Christendom 
beleden. Algemeene vergaderingen. der…Christenen 
werden gehouden „ concilia. oecumenica. genaamd. - 
Alle Christenen ,-als burgers van eene maatfchappij, 
togen ten ftrijd, om hun algemeen moederland Page 
lestina tegen de ongeloovigen te verdedigen. Zoo 
ontftonden de kruistogten. 
De Christelijke Godsdienst gaf betere denkbeel- 
den, dan ooit te voren konden beftaan, over de 
waarde van den mensch en de menfchelijke natuur. 
Nu eerst begon men die waarde te gevoelen , en de 
bijzondere betrekking van burger van eenen ftaat 
moest daarvoor wijken. | 
Van daar, dat men, als burger, niet meer alleen 
voor den ftaat leefde, niet meer zijne geheele groot= 
heid ftelde in het aandeel aan de beftiering der 
ftaatszaken; maar dat men, als mensch , menfchelijke 
regten en bijzondere vrijheid heeft verlangd, om de 
gaven te kunnen ontwikkelen, en de regten te kun- 
\ nen 
