„NICOLAAS TULP 433 
Kk 
aneling van „kennis, doot--ons zelven of „anderen — 
opgedaan; in de verfchillende ‘betrekkingen. dès le- 
vens juist weet te oordeelen , te befluiten,te-han- 
delen, kan met regt verftandig genoemd worden (35). 
De rede is de andere en hoogfte ffeer: onzes denke 
vermogens ‚dat zich hier ; afgezonderd! van: de ftof= 
felijkheid, tot de grootfte eenheid: verheft „en niet 
dan door de palen van’ rùimte , eeuwigheid-en vrijs 
„heid beperkt iss De rede heeft, even-als het ver- 
{tands -drie- werk- vermogens , waardoor “zij ideën, 
befpiegelingen .en- idealen vormt, ::De eerftes-beant- 
woorden vaan de begrippen; en zijn voorltellingen, 
die „door de redé-zelve, na afzondering der, onwee 
zenlijke en uiterlijke 3 van de ftof ontleende } beftande 
deelen „gemaakt worden, Van deze voorftellingen 
gaat ‚zij tot zuivere befpiegelingen over, vormt zich 
eene kennis a priorij blijft niet-aan „gewrochten 
| han= 
035) Wanneer, bijveen groot herfengeftel én volkoe 
mene ontwikkeling der organen met veel levenskracht en 
aaúhoudend werkingsvermogen, maar mindere {nelheid 
der levensbewegingen, de beelden def voorftelling met 
veel levendigheid en veelvoudige verbinding daargefteld 
worden, ontftaat diepzinnigheid; terwijl fcherpzinnigheid 
doot fterk ontwikkelde herferien met krachtige eù fisellë 
levensvermogens en verhoogde levenskracht wordt daarge. 
fteld, HARTMAN, Geist des Menfchen. 1820, -S. 295: — 
Hier”mistmen-dus dikwerf de grondigheid en algemeene 
heid, den diepzinnigen eigen; De aanleg’ tot diepzin- 
nigheid is te gelijk die tot befchouwing, tot wijsgeer , 
wiskunftenaar , wetgever. In fcherpzinnigheid huisvest 
de.-danleg tot we se geneesheer , tot velnnesr., tot 
diplomaat enz. 
Ff 4 
