*4 COMMENTATIO 



promisfa funt, obfcrvantia. Ni enim ilia promisfa 

 fervanrur, plurima pars utilitatis perit, quae 

 ex officiorum commercio hominibus enascitur. (i) 



Utrtim verum an falfum fit illud fummum , quo 

 haec doctrina nititur , juris naturalis principium , 

 hujus loci non est inquirere. Concedamus illud 

 recte fe habere, Vel turn etiam Pufendorfio 

 probandum fuisfet , feverisfiraam pactorum obfer- 

 vantiam necesfariam esfe , ut focietas inter homines 

 ftare posfit. Quod non fecit nee facere potuit, 

 cum aliud nos docuerit experientia. In civitate 

 enim Romana , quae per tot fecula non tantum 

 conftitit, fed etiam ita floruit, ut, magis magisque 

 extenfis imperii finibus , tandem omnes fere noti 

 orbis gentes imperio fuo fubjecerit, paucisfima tan- 

 tum pacta nuda plenam obligandi vim habebant. (2) 

 Quod igitur fummum e P u f e n d o r f i i doctrina 

 contendi posfit, eo redit, ut utile fit pacta fer- 

 vari. 



Praeterea ex ilia doctrina nulla foret pactorum 

 vis inter homines ante civitates conditas initorum , 

 nee etiam ii, qui in diverfis civitatibus vivunt, e 

 pacto fibi invicem obligati esfe posfent. Nili ta- 

 men quis per illud focietas et focialttas (3), uni- 



ver- 



(1) De J. N. et G. L. IH. Cap. IV. . 2. 



(2) Recte hoc obfcrvarit Werndley, Disf. Inuug. de oblig, 

 quae jure nat. nafcitur pactis. cLugd. Bat. 1827 Pg- 5 fq. 



<3) Quibus vocibus locis fupra cit. Pufcndorfius utitur. 



