J U R I D I C A. 19 



cogendi ad aliquid faciendum non habco, morali 

 tamen facilitate illud habendi petendive i. e. jure 

 non careo. 



Simul ac igitur de ferio contrahentium animo con- 

 ftat , pacta fervanda esfe hac ratione probare cona- 

 tur: Pax est exquirenda hominibus (quod fum- 

 mum est Hobbesio juris naturae praeceptum); 

 hunc in finem jura fibi invicem cedere debent, 

 quod fit per pacta. Ut igitur pax inter homines 

 fervari posfit, fides in pactis data violari non de- 

 bet. Sponte igitur fecundum Hobbesium ex 

 fuinmo juris naturalis principio ; pax , quantum fie- 

 ri potest inter homines est fervanda , defluit altera 

 lex: pacta funt fervanda (i). Proxime haec ad 

 Pufendorfii doctrinam accedunt, et non minus 

 ad H o b b e f i i fummum principium : pacem esfc 

 fcrvandam , quam ad illud Pufendorfii fociaH- 

 tatem esfc colendam , obfervandum , illud magis esfe 

 utilitatis et Ethices , quam Juris , ne quid de 

 fictitia Hobbefii communione primaeva dicamus , 

 qua tota ejus innititur doctrina. Cur autem folis 

 verbis de feria voluntate minus ei conflare posfe 

 videatur , quam per alia figna , equidem non video. 

 Merito jam obfervavit Grotius (2), nutta figna 

 de animi actibus certitudinem habere mathemati- 



cam 



(i) Vid. de cive,Cap. 111.$. i. LcTitthn, Tom. 1. Cap. 

 XV. initio. 

 (a) Vid. dc J, B. ac P. L, II. Cap. IV. $. I. 



