74 OVER DE OORSPRONKELIJKHEID 



door de gelukkigfte omftandigheden, alles, wat de 

 eindige mensch immer doen kan. Hunne gebeele 

 kunst en poezij drukt de bewustheid van die over- 

 eenftemming aller vermogens tiit. Zij hebben de 

 dichtkunst der vreugde gevonden. Hun Godsdienst 

 was vergoding der natuurkrachten en van bet aard- 

 fche leven ; maar deze dienst , die bij andere volke- 

 ren de verbeelding met ijsfelijke beelden bezwalkte, 

 en het hart tot wreedheid ftemde , verfcheen bier 

 in eene verhevene, waardige en zachte gedaante. 

 Maar hoe verre de Grieken het ook in het fchoon , 

 zelfs in de zedelijkheid , mogten brengen , zoo 

 kunnen wij aan hunne befchaving toch geen ander 

 karakter toekennen, dan van eene gereinigde , ver- 

 edelde zinnelykheid. De Godsdienst is de wortel 

 van 's menfchen beftaan. Zoo het hem mogelijk 

 ware, alien Godsdienst, ook den onwillekeurigften , 

 die hem zelfs buiten zijn weten bezielt, te verza- 

 ken , dan zou hij geheel oppervlakkig worden. Zijn 

 inwendig wezen zou verloren gaan. Wanneer dit 

 middelpunt verzet wordt, dan moet ook de geheele 

 werkzaamheid der gemoeds- en zielskrachten eene 

 andere rigting nemen. En zoodanig is dan ook in 

 het Christelijk Europa met de invoering van het 

 Christendom het geval geweest. Deze zoowel ver- 

 hevene , als weldadige Godsdienst heeft de uitge- 

 putte, diepgezonkene oude wereld herboren; hij is 

 het hoofdbeginfel in de gefchiedenis der nieuwe 

 volken geworden , en thans nog , daar velen wanen , 

 zijner opvoeding ontgroeid te zijn, worden zij in 

 de befchouwing van alle menfchelijke voorvverpen 



veel 



