70 B IJ L A G E If. 



dien aard, dat ooit geinaakt is, verre overtreft. Van 

 alle de voortbrengfelen van hunnen grond weten de 

 Chinezen het meest mogelijke nut te trekken. Hunne 

 zeilende kruiwagens en hunne groote waterraden, alleen 

 van hout en bamboesriet, zonder eenig ijzer, vervaar- 

 digd, en waarmede zij het water, op de eenvoudigfte 

 wijze, tor bevochtiging hunner velden, vrij hoog nit de 

 rivieren weten op te malen, leveren onwederfprekelijke 

 bewijzen op van hunnen vindingrijken geest. En toch 

 is het, niettegenftaande dit alles, bekend, hoe weinig 

 vorderingen zij in de eigenlijke werenfchappen gemaakt 

 hebben , zoo zelfs , dat zij de regeling van hunnen al- 

 manak aan de Europefche zendelingen hebben moeten 

 opdragen. Omtrent de flarrekunde der Egyptenaren vorra 

 ik mij ook geene zeer verhevene begrippen. Waar is 

 het, dat zij het anders bij de ouden zoo gewone maanjaar 

 Iiadden laten varen, en een zonnejaar ingevoerd van drie- 

 honderd vijfenzestig dagen; evenwel blijkt het niet, dat 

 zij daarvan de vinders zijn , daar de Babyloniers mede 

 dezelfde foort van jaren gebruikten. Ook behoort er 

 zoo veel niet toe, om de lengte des jaars tot dezen 

 trap van naauwkeurigheid te vinden, daar de Mexicanen, 

 ten tijde der Spaanfche ontdekkingen , reeds een jaar 

 van die lengte bezigden. De behoefte om den tijd 

 af te meten, deed de eerfte volkeren hunne aandachc 

 reeds vroeg op de beweging der hemellichten vesti- 

 gen. Elk landbouwer, elk herder, was op zijne wijze 

 een ftarrekundige , en zou het nog heden zijn, in- 

 dien de vastgeftelde vorm des jaars en de almanak- 

 ken 7 die in elks handen zijn, hem niet onthieven van 

 de moeite om den hemel te aanschouwen. In de mid- 

 deleeuwen diende de menigte der heilige dagen en land- 

 man tot eenen almanak. Zij werden hem door de geeste- 

 lijken telkens herinnerd , en dit is nog voor een gedeelte 



