B IJ L A G E N. f 



bij hen in gebrnik gebleven. De ouden merkten fpoe- 

 dig, dat de ftarren onderling zekere figuren vormen, 

 welke wel altoos dezelfden blijven, doch welker ftand 

 in elken tijd des jaars aan den hemel verfchillend is. 

 Wel ras leerden zij deze onderfcheiden ftanden bezigen,- 

 om de jaarsaizoenen van elkander te onderkennen. 

 Vooral letteden zij op die ftarren, welke telkens ever* 

 voor den opgang en even na den ondergang der zon in 

 het Oosten een poos aan den gezigteinder gezien werden^ 

 Deze op- en ondergangen der ftarren werden nog, na* 

 dat CESAR het zonnejaar in orde had gebragt, door de 

 fchrijvers over den landbouvv , zoo als COLUMELLA env 

 PLINIUS , opgegeven. Naderhand geraakte dit echter in on- 

 bruik, ten minften PALLADIUS heefc zijn werk volgens 

 de maanden des janrs ingerigt, en maakt geen gewag van 

 de opgangen der ftarren. Het was nu gemakkelijk om, 

 na eenig tijdverloop, de opgegeven lengte van het jaar 

 door de waarneming der ftarren te befpeuren. Moeilijker 

 was het de nette lengte des jaars, waaromtrent de ftarre- 

 kundigen thans nog onzeker zijn , te vinden. Dit konden 

 de ruwe waarnemingen der ftarren niet geven. Men 

 maakt e daarom gebruik Van de lengte der middagfcha- 

 duwen , waartoe men gnomens oprigtte , en het is zeer 

 waarfchijnlijk , dat de Egyptifche obelisken tot dien eind- 

 hebben gediend. De maan, gedurig hare fchijngeftalten 

 verwisfel^nde , gaf een gemakkelijk middel aan de hand' 

 om den trjd af te meten , en was, als het ware, een 

 natuurlijke almanak. De feesten der meeste volkeren 

 werden daarom gewoonldjk bij nieuwe of voile maan' 

 gevierd. en ieder, op de maan acht gevende , konde 

 zich ftiet of weinig vergisfen in den tijd , waarop hij er 

 zich moest lat-en- -vtnden.- Gemakkelijk was het te be- 

 fpeuren , dat de fchijngeftalten der maan in omtrent dertig 

 dagen verwisfelen; doch moeijelijker vond men het, de 



we- 



