304 HET VERBAND DER BEVOLKING 



kunde in het begin der zeventiende eeuw meer dan 

 eene millioen landbouwende inwoners verjoeg (6)^ 

 met hen verdween welvaart en befchaving, en ver- 

 fpreidde zich door Europa , dat , even als thans 

 Amerika , door aanwas van menfchen in welvaart 

 toenam; hier ontflond eene nieuwe fchepping, een 

 nieuw leven der aarde door toevloed, ja overvloed 

 van menfchen, terwijl dda'r verhuizing en ontvolking 

 de verwoesting en aftterving des aardbodems na zich 

 ileepte. 



Bij het overzigt dezer natuurgefchiedenis dringt 

 zich als van zelve ons de vraag op, of hier niet eene 

 hoogere wet tor grondflag ligt, waarnaar het leven 

 der wereld volgens zekere orde en bepalingen moet 

 afloopen, zoodat men den bloeitijd des aardbodems, 

 dat is deszelfs zedelijke zoo wel als natuurlijke be- 

 fchaving, als afwisfelend zou kunnen befchouwen, 

 of liever, dat deze in eene bepaalde uit het Oosten 

 voortftrevende reeks zoodanig plaats grijpt, dat, 

 wanneer zij hare tijdperken in zekere landen doorleefd 

 heeft , deze affterven , en gedurende eeuwen ver- 

 laten en braak moeten liggen, om niogelijk voor vol- 



gen- 



(6) Zoodat reeds LOPES DE VEGA in G-ovierno Politico 

 de dgricultura in het jaar 1618 zich zeer over het gebrek 

 aan landlieden beklaagt. Teregt zegt BAUMES L'air Ma- 

 rec. p. 140. yyL'homme n'est rien sans la terre ; mais la 

 terre est elle quelque chose sans I'homme? Economistes 

 judicieux ; elevez la voix prouvez que la richesse et la 

 force d'un etat ne viennent que de la population ; et que 

 celle-ci ndit de P agriculture" 



