B IJ L A G E N. 283 



minder zijn. Onze theorien rusten op algemeenheden. Wij 

 generaliferen om ze daar te knnnen ftellen. De natuur 

 zelve is onelndig en ieder individu in dezelfde wordt op 

 zijne e/gen wijze bepaald. Dezelfde oorzaken, die eens 

 een bepaald gevolg hadden , misfen nu dat gevolg , om 

 dat tallooze kleinigheden , die aan het menfchelijk oog 

 ontfnappen, er de uitwerkfelen van waren. Zoo komt de- 

 zelfde befmettelijke ziekte in eene (lad. Nu eens (zoo als 

 dit met de kinderziekte duizendmaal het geval geweest is) 

 woedt zij van huisgezin tot huisgezin voort; dan weer 

 kan men, ook bij de hardnekkigfte pogingen hiertoe, zoo 

 als bij de daaglijkfche verfpreiding door de inenting, haren 

 voortgang niet bewerken. 



Een enkel groot man verhief menigmaal zijne geheele 

 nacie en decide zijne aandrift aan duizenden mede. Een aan- 

 tal edelen poogden dat op andere tijden vergeefsch, en 

 oogstten van hunne pogingen nrets dan haat en vervolging. 

 Zeker kunnen wij van achteren meest altijd de naast wer- 

 kende oorzaken hier van opgeven ; ten minften wij verbeel- 

 den het ons. Ongelukkig maar, dat wij, cnze. waarnemingen 

 op volgende verfchijnfelen toepasfende, geheei andere uit- 

 komften ontdekken. Wij eindigen met te zien, dat ons 

 juist datgeen ontfnapt , wat de eigen oorzaken nu met 

 almagt deed werken , dan weder zonder zigtbare gevolgen 

 deed verdwijnen, en, zoo wij wijs zijn, met overmigd 

 te worden, dat wij luttel weten, meest louter gisfen, en 

 jnaar zelden veilig beflisfen kunnen. Er blijft, na alles 

 overwogen en alle de opgegeven oorzaken diep doordachc 

 en aan de ervaring getoetst te hebben, nog altijd lets 

 overig , dat zich niet laat oplosfen , en dat de eigen oor- 

 zaken, gelijk wij zeiden, nu eens die gevolgen, op de 

 meest in het oog loopende wijze deed voortbrengen , dan 

 weder zonder ecnig, of zclfs niet een tcgenovcrgefteld ge 

 volg, in het niet deed wederkeeren. Verbazend blijfc 



het 



