MET EENE BESCHAAFDE OPVOEDING. 377 



nog veel meer in den aanleg zljner verftandelyke 

 en zedeli/ke vermogens, die, fchoon beide bepaald 

 door zijne ftoffelijke bewerktuiging, en eindig, 

 gelijk iedere kracht, die in hem is, echter vatbaar 

 en verordend zijn voor eindeloozen wasdom. 



Of groeit niet het denkvermogen door onderwijs 

 en oefening ? de gefchiktheid van den geest om 

 voorflellingen en begrippen te vormen ; dezelve 

 onderling te vergelijken, naar vaste beginfels te 

 beoordeelen, om uit dezelve befluiten en gevolgen 

 af te leiden? kan niet die vermogen door oefe- 

 ning en befchaving eene hoogte bereiken, waarop 

 het de wereld verbaast en regeert ; zich ontwikkelt 

 tot eene verwonderlijke kunstvaardigheid , om, on- 

 der gegevene omftandigheden, bij eenig voorgefteld 

 doel , de menigte van combination te berekenen , 

 die kunnen of zullen voor- en tegenwerken ; om 

 eene gemakkelijke oplosfing te geven van even 

 moeijelijke als belangrijke vraagftukken ; om de in* 

 gewikkeldfte verbindtenisfen te doorzien; de meest 

 zamengeftelde betrekkingen te ontvouvven ? - Zeker- 

 lijk! daartoe ftaan den geest verfcheidene krachten 

 ten dienfte ? een gtheugen , vvaarin hi) het opgeza- 

 melde , als in een fchatkamer kan bewaren ; eene 

 verbeelding, waarmede hij de voorflellingen van af- 

 wezige perfonen en zaken voor den geest terug 

 roept, of, als fcheppend vermogen , allerlei gedaan- 

 teverwisfelingen ei* fchakeringen voortbrengt; een 

 oordetl, dat door oefening toeneemt in kracht , 

 vlugheid en naauwteurigheid, zoo bij het opsporen 

 van algemeene rege(s uit bijzondere gevallen, als 



Bb 5 bij 



