VAN iNDie, 79 



dat wakenden <*e*ne en dezelfde wcrdd gemeen 

 is, doch dat flapenden elk eene wereld op zich 

 zelve hebben. Doch de bijgeloovigen hebben 

 geene gemeenfchappelijke wereld ; wakend toch 

 gebruiken zij hunne rede niet, en flapend heb- 

 ben zij geene rust, maar de rede droomt, de 

 vrees blijft eeuwig wakker. De bijgeloovige 

 werpt zich neder voor metaal en fteen , en was- 

 fen beelden, en denkt, dat de Goden menfche- 

 lijke ligchamen hebben; die beelden vervaardigt 

 hij, en knielt er voor neder. Het minfte kwaad, 

 dat hem overkomt , fchrijft hij niet aan menfchen , 

 aan den loop der dingen, aan zich zelve, maar 

 aan de goddelijke wraak toe, en befchouwt zich 

 ^ niet als ongelukkig , maar als gehaat door de 

 Codheid. De bijgeloovige noemt elke ziekte, 

 ^ elk verlies van fchatten , elk overlijden zijner 

 ^ kinderen , elk ongeval in het burgerlijk leven , 

 flagen en ftrafFen van God : zoodat hij geene 

 ^ hulpmiddelen tegen rampen gebruikt, opdat hij 

 niet fchijne tegen God te ftrijden , en tegenvveer 

 ^ te bieden. Wat de bijgeloovige doet , en laat 

 w doen; zijne gezegden, zijne bewegingen , toover- 

 middelen , herfenfchimmen , wanklanken , onzui- 

 ?> vere zuiveringsmiddelen , afzigtige ontzondigin- 

 gen, barbaarfche en ongeooiioofde pijnigingen en 

 fciiandeiykheden , in de tempels gepleegd, alles 

 w is even befpottelijk, en deed velen zeggen, dat 

 het beter was aan geene Goden te gelooven, dan 

 >, aan Goden , die zoo iets aannemen , zich over 



zoo 



