VOORLEZING OVER DE VREES 



voedfel, zoti dit zulk eene ijsfelijke foltering zijfl 

 voor den lijder? 



Wie ooit bij zulk een fterfbed geweest Is, heeft 

 voorwaar daar ook niets ijsfelijks gezien! 



Dan , gij zult zeggen , dit is ook eigenlijk de 

 dood niet, waarvoor men zoo zeer vreest, even 

 min als die, welke plotfeling overvalt, en den 

 mensch in een oogenblik wegrukt , of die , waarbij 

 de mensch in eene ongevoeligheid of flaapziekte 

 valt, en hem dus onvatbaar maakt voor alle onaan- 

 gename gewaarwordingen. Maar het is die dood, 

 die wijze van fterven , welke , bij hare langdurig* 

 heid, gepaard gaat met zoodanige verfchijnfelen en- 

 ligchamelijke aandoeningen , welke een grievend lij- 

 den der ziel fchijnen te kennen te geven. 



En het is dan voornamelijk ook , dat ik wil tracli- 

 ten te betoogen , dat dit lijden des ftervenden meer 

 beftaat in de opgewondene verbeelding der omftan- 

 ders, dan plaats heeft in het ligchaam of de ziel 

 des ftervenden. 



Van onze vroege jeugd af aan wordt ons het na- 

 timrlijk fterven voorgefteld als eene ijsfelijke ge- 

 beurtenis, ja als de grootfte ftraf; van hier dan 

 ook , dat wij er ons allerlei fchrikbeelden van vor- 

 men , en een fterfbed ontvlieden, zoo lang het 

 maar mogelijk is; maar vroeger of later moeten wij 

 toch dit tooneel aanfchouwen: men ziet den met 

 het klamme doodzweet bedekten lijder, de pijnlijke 

 trekken van zijn gelaat , het angftig zwoegen der 

 borst, men hoort de laatfte reutelende ademhalin-> 

 gen 5 en ziet den lijder eindelijk , dikwerf onder 



he- 



