l?6 VOORLEZING OVER DE VREES 



Dan de aandoening der ziel is niet altoos 

 redig aan het geweld van den ligchamelijken prikkel , 

 en zoo ook omgekeerd, beantwoordt de uitwendigc 

 ligchamelijke aandoening niet altoos aan het inwendig 

 lijden der ziel; dit hangt wederom veel af van de meer- 

 dere of mindere gevoeligheid der zenuwen , en van 

 het meerdere of mindere vermogen , dat de ziel zich 

 verworven heeft, om het ligchaam te beheerfchen. 



Waar is het, dat oogen, gelaatstrekken , gebaar- 

 den en houding regt geven om te befluiten, wat 

 er in de ziel omgaat, en van welken aard hare 

 aandoening is, dat zij de tolken van ons hart zijn; 

 maar even waar is het, dat deze regel, ook bij 

 de gczondfte menfchen , vele uitzonderingen lijdt. 



Hoe velen hooren de grootfte beleedigingen , den 



1 



grievendflen hoon , met dezelfde onverfchilligheid , als 

 de boodfchappen der grootfte vreugde ! Hoe me- 

 nigeen is inwendig ter prooi der gloeijendfte harts- 

 togten , van toorn , wellust , ijverzucht , en weet 

 toch zijn uiterlijk zoodanig te beheerfchen, dat de 

 diepfte menfchenkenner niet raden kan , wat er in 

 zijn binnenfte omgaat. 



Soms zijn de zenuwen zoo ongevoelig, dat de 

 uitwerking van den toeftand der ziel naauwelijks uit- 

 wendig zigtbaar is, terwijl omgekeerd bij anderen 

 het zenuwftelfel zoo ligt geraakt is, dat het bij 

 de minfte aandoening der ziel geheel in wanorde 

 eeraakt en dat eene nietsbeduidende oorzaak in 



<j * 



llaat is, alle die onwillekeurige bewegingen, welke 

 wij anders voor tolken van een aangedaan gemoed 

 houden , als lagchen en ichrcijen , te vveeg te breii- 



