VOOR. MET NATUURLIJK ST ERVEN. '177 



gen, zoodat in deze gevallen oorzaak en tiitwer- 

 king, het lijden der ziel en de kcnteekenen daarvan 

 op hct ligchaam , geheel nict cvcnredig zijn. 



Het zenuwftelfel is het vcrband tusfchen ziel en 

 ligchaam. De zenuvven zijn de geleiders, waardoor 

 de ziel kennis krijgt van iedere uitwendige prikkeling 

 op het ligchaam aangebragt; even gelijk eene aan- 

 gename prikkeling eene aangename gewaarwording te 

 weeg brengt, even zoo veroorzaakt eene onaange- 

 name fchadelijke prikkeling ook eene onaangename ge- 

 waarwording , die wijpijn noemen. Dit is weder eene 

 algenieene waarheid, maar dezelfde fchadelijke prikke- 

 ling veroorzaakt niet bij alle inenfchen denzelfden graad 

 van pijn. Dan is het gevoel minder fijn , dan is het 

 door oefening en gewoonte meer verftompt , of men 

 heeft door de kracht van den wil, of door geestdrift 

 zijn gevoel zoodanig leeren beheerfchen, dat het 

 lijden der hevigfte fmarten naauwelijks of in het 

 geheel niet uitwendig zigtbaar is, ja dat zelfs de 

 lijder bij de hevigllc fmarten eene blijmoedige geest- 

 gefteldheid vertoont. Hoe weinig men uit de op- 

 gave des klagenden tot den graad van pijn befluiten 

 kan, zonder op de bijomftandigheden te letten, dit 

 ondervindt de geneesheer het beste. 



Uit dit een- en ander blijkt genoegzaam , dat men 

 uit het uitwendig vertoon niet voldoende en zeker 

 tot de inwendige gefteldheid, tot den eigenlijken 

 toeitand der ziel, ook in dengezonden toeftand, kan 

 befluiten. 



Is dit mi zoo in den gezonden ftaat, hoe veei 

 te mecr moet dit plaats hebbcn in ziekte! Hiec 



tocli 



