20 THEOR1E VAN HET 1MENSJTE1TS KOMPAS. 



omgekecrd lag. Bij cenc mcrkelijkc waardc van liggen deze grcn/.en nabij 

 i-lkander, en eene gemiddclde zoude voor de hoogte kunncn genomcn wor- 

 den, die in (18) tcr bepaling van i zoudc moelen dienen. 



liet voornaamste doel, waarvoor het Intensiteits-Kompas, naar ik hoop, 

 zal kunnen aangewend worden, is de bepaling der afwijkingen van hetgewoon 

 konipas aan boord van ijzeren schepen, vooral bij zulke omslandigheden, wan- 

 neer geene waarnemingen van hemellichten of ver verwijderde aardsche voor- 

 werpen gedaan kunnen worden, en voor bepalingen van de borizontale inten- 

 siteit van het aard-magnetismus op zeereizen met houten schepen. Om dit 

 te kunnen doen zijn er formulen noodig, ten einde uit waargenomen hoeken 

 tusschen de beide naalden de afwijkingen van het kompas tc kunnen bere- 

 kenen. Wat het tweede gedeelte betreft, om op een houten schip de ho- 

 rizontale intensiteit van het aardmagnetismus te vinden, hiertoe zijn de ver- 

 gelijkingen (15) of (14) voldoende, zoo er op het houten schip hoegenaamd 

 geen magnelischen invloed van het ijzerwerk op het kompas bestaat: is dit 

 bet geval niet, dan verkeert men eigenlijk weder in hetzelfde geval als met 

 een ijzeren schip, alleen met dit verschil, dat de invloed van het ijzerwerk 

 veel geringer is. Bepalen wij ons dus tot het ijzeren schip. 



Ter herinnering en gemakshalve worden hier overgeschreven de formulen 

 (8) (9) en (12) uit de Verhandeling over de afwijkingen van het kompas, 

 vroeger door de Akademie onder hare werken opgenomen. Zij A, B,C 

 D,E,F; G,H,K, negen grootheden, standvastige gelallen, die alleen betrek- 

 king hebben tot het geinduceerde magnetismus; P,Q,R drie krachten van 

 het permanente of subpermancnte magnetismus van het ijzer, werkende op 

 de Noordpool (het Noordeinde) der kompasnaald: P naar den voorsteven, Q 

 naar stuurboordzijde en R, evenwijdig aan de mast, nederwaarts; alles voor 

 de plaats, waar het kompas gesteld is. Voorts i de horizonlale intensiteit 

 van het aardmagnetismus, en 8 de helling of inclinatie der vrij hangende 

 naald, buiten invloed van ijzer. Eindelijk h = de overhelling van het schip, 

 over stuurboordzijde, 6 = de indomping van den voorsteven; a = de werkelijk 

 miswijzende koers van het schip; a' = de schijnbare, of door het afwijkende 

 kompas aangewezen koers, en <j = a' a de afwijking, gerekend positiel 



