THEORIE VAN HET INTE1VSITE1TS-KOMPAS. 55 



naar denzelfden kant, te plaatsen, dan sleclits ccnc enkclc slaaf, omdat dan, 

 bij overhellingcn van het schip, de som der krachten op elk der hovcn elkan- 

 dcr gcplaatste naalden van het Intensiteit-kompas bijna gehecl onvcranderd 

 blijft. Door het overhellen van het schip wordt dan loch het midden van 

 elk der naalden gclijktijdig nader bij de eene magneetslaaf, en verder van 

 de andere slaaf afgebragt (fig. 10). Voor de dwarsscheeps loopende mag- 

 neetstaaf is er minder noodzakelijkheid, dat zij dubbel, een voor een achler 

 het kompas, zij. 



Na het leggen der dwars- en langscheepsche staven blijven nog overig de 

 afwijkingen die door de overhellingen onlstaan: ook deze kunnen grootendeels 

 vernieligd worden bij het Intensiteits-kompas op eene geheel practische wijze. 

 Hiertoe kunnen onder en boven het kompas twee staven van nagenoeg ge- 

 lijk vermogen evenwijdig aan de masten van het schip (vertikaal als het schip 

 regt op ligt) aangebragt worden (fig. 11), met dc gelijknamige polen naar 

 boven, en naar onderen. Bij eenen regtcn stand van het schlp zijn de krach- 

 ten welke deze staven op de naalden van hel Intensiteits-kompas uitoefenen 

 vertikaal, zij hebben dus geenen invloed noch op de gemiddelde rigting der 

 naalden, noch op den hook v. Bij eene overhelling van het schip ontstaat 

 er echter eene zijdelingsche werking, waardoor de noordpolen der naalden 

 naar de loef- of lijzijde getrokken worden, en het is duidelijk, dat deze 

 zijdelingsche kracht zeer nabij evenredig zijn zal aan den Sinus des over- 

 hellingshoeks. Dit allcs is wel bekend: dat hier twee staven, een onder, een 

 boven verlangd worden, is duidelijk, omdat anders de invloed op icder der 

 naalden van het kompas niet gelijk zijn kan. 



De wijze van het regelen der afstanden onder en boven het midden M 

 tusschen de beide naalden stel ik mij nu op zee aldus voor: het dient tc 

 geschieden bij oostelijke of weslelijke koersen. Indien alsdan blijkt, dat er 

 eene aantrekking van de noordpolen der naalden naar de loefzijde bestaat, 

 dan moeten de magneetstaven met de zuidpolen naar onder, de noordpolen 

 naar boven, zoo als in de figuur, geplaatst worden, waardoor de noordpolen 

 naar lij getrokken worden. Bestaat er eene aantrekking der noordpolen naar 

 de lij-zijde, dan moeten de staven onder en boven omgekeerd aangebragl 

 worden, de noordpolen onder, de zuidpolen boven, waardoor de noordpolen 

 der naalden naar de loef-zijde getrokken zullen worden. Men verplaatse nu 

 de staven zoo lange totdat er geene merkbare verandering van den hoek y 

 tusschen de naalden van het Intensiteits-kompas meer plaats grijpt, wanncer 



21* 



