248 J. H. JANSEN 



Onze kermis aangaande die ziekelijke voortbrengselen , welke algemeen 

 met den naam van gezwellen bestempeld worden , was tot voor eenige jaren 

 nog hoogst gebrekkig; zij bepaalde zich alleen tot eenige met het bloote 

 oog en bij het grove onderzoek met het ontleedmes waarneembare verschei- 

 denheden. Of deze uitwendig waarneembare verscheidenheden met werke- 

 lijke weefsel-verscheidenheden in verband stonden, was ten eenenmale on- 

 bekend, evenzeer als de wijze van ontwikkeliug geheel in het duister lag. 

 Sedert JOH. MUELLER, voorgelicht door de toenemende kennis van de 

 normale weefselleer, den weg heeft aangewezen, langs welken men tot 

 eene meer naauwkeurige kennis in dit voor de heelkunde zoo belangrijke 

 gebied geraken kan, hebben velen zich met mikroskopische onderzoekingen 

 dezer ziekelijke voortbrengsels bezig gehouden, die ook voor de heelkunde 

 met zonder vrueht gebleven zijn. Wei is, niettegenstaande de hierdoor 

 verkregene kennis aan den fijneren bouw en aan de wijze van ontwikkeling , 

 de strijd nog niet beslist, hoedanig de heelkundige bij sommige kwaad- 

 aardige gezwellen, en wel bepaaldelijk den kanker, te handelen hebbe, 

 of de verwijdering door eene kunstbewerking bij het eerste verschijnen 

 grond geeft, om op eene volkomene genezing te hopen, daar de ervaring 

 van verschillende waarnemers, op statistieken gesteund, ten deze eene ver- 

 schillende uitkomst oplevert, doch de beslissing dezer vraag kan niet 

 langs dezen weg van onderzoek alleen verwacht worden. Desniettegen- 

 staande zijn ook hier genoegzame voor de heelkunde vruchtbare uitkomsten 

 aan te wijzen, die het bovendien voor den heelkundige tot eene noodzake- 

 lijkheid maken, grondige histologische kennis te bezitten en vertrouwd te 

 zijn met mikroskopisch onderzoek. 



Ik wil hier slechts herinneren aan eene lang erkende daadzaak, dat 

 namelijk de onder de rubriek huidkanker zamengevatte ziekelijke voort- 

 brengsels in het algemeen veel goedaardiger zijn , dan de kanker van andere 

 organen, dat bij deze de watervaatsklieren slechts als bij uitzondering rnede 

 in de aandoening betrokken worden , dat zij langzamer voortgaan en , 

 hetgeen vooral opmerking verdient, dat zij na verwijdering met het mes 

 of na verwoesting door bijtmiddelen veel zeklzamer terugkeeren. BOYER, 

 die, op grond zijner rijke ervaring, de mogelijkheid van een gunstig gevolg 

 der exstirpatie van kanker der klierachtige organen in twijfel meende te 



