222 M. DE VRIES 



staan , want in het zoo even ontvouwde ligt reeds het antwoord besloten. 

 Den weg te banen , die leidt tot het meesterschap over de taal : ziedaar 

 de roeping van hem, aan wien het onderwijs in de welsprekendheid wordt 

 toevertrouwd. Den aanleg te ontwikkelen, de oefening te besturen, de 

 wetenschap aan te kweeken: ziedaar zijne drieledige taak. 



Het spreekt wel van zelf, dat het vermogen oni de taal te beheerschen, 

 evenmin als elke andere kunst , door den leeraar aan iederen begeerige kan 

 worden medegedeeld. Als hij te kampen heeft met eene volstrekt weiger- 

 achtige of althans stiefmoederlijke natuur, zal hij niets of weinig uitrigten. 

 Doch een volslagen gebrek aan natuurh'jke geschiktheid behoort gelukkig 

 tot de zeldzaamhedeu , en tot die laagte mogen de praktische voorschriften 

 voor het onderwijs evenmin afdalen, als zij de hooge vlugt van het genie 

 op zijde mogen streven. In ieders hoofd en hart heeft de natuur hare gaven 

 gelegd: de een baadt zich in ruimeren overvloed, de ander moet zich met 

 soberder aandeel behelpen. Maar voor alien is het pligt , het ontvaugene 

 te kweeken, te ontwikkelen en vruchten te doen dragen. Daartoe mag de 

 leeraar nooit zijne medewerking weigeren. Al wat het verstand verheldert, 

 het oordeel scherpt, het vernuft verfijnt, moet hij zich ten nutte maken. 

 Niets wat kan strekken om het gevoel te zuiveren, den smaak te veredelen, 

 de verbeelding te leiden, mag hij ongebruikt voorbij laten gaan. Wel kan 

 hij dit alles niet stelselmatig ontvouwen en aan bepaalde regels verbinden ; 

 maar het is het doel dat hem altijd voor oogen zweeft, en om daartoe eene 

 schrede te naderen , verzuimt hij geene gelegenheid. Behoeft hij er angst- 

 vallig naar om te zien? Integendeel. Als hij het wezen der kunst be- 

 schouwt en de wetten aantoont, haar door de natuur gesteld; of als hij 

 hare geschiedenis doorloopt en de spitsvondigheden toetst, die schoolsche 

 willekeur haar als regels opdrong; of als hij in de kunstwerken der groote 

 meesters het schoone doet opmerken, maar ook de vlekken niet voorbijziet 

 die het ontluisteren : telkens biedt zich tot ontwikkeling van den aanleg 

 ruimschoots de gelegenheid aan. 



Een krachtig middel om dat oogmerk te bereiken , staat den leeraar dan 

 vooral ten dienste, als de natuurlijke gave tot werkzaamheid is opgewekt, 

 en zich door eigen streven, door stuclie en oefening, wil vormen. Dan staat 

 hij als vriend en raadgever ter zijde, dan traeht hij den ijver ten goede te 



