218 M. DE VRIES 



beteekenis , die ik aan het meesterschap der taal heb toegekend , hier in 

 voile kracht geldt. En behoef ik dan nog wel aan te wijzen, hoe dat 

 vermogen hier, ja, zooveel moeilijker te bereiken is, maar ook zooveel 

 schoonere vruchten voor de welsprekendheid belooft? Voorzeker, is elders 

 de heerscliappij over de taal het beginsel der welsprekendheid, hier is zij 

 het in dubbele mate. 



Ik heb bij het eerste deel mijner rede langer stilgestaan, omdat het hier 

 de hoofdzaak betrof, waaruit al het volgende moet worden afgeleid. Gaan 

 wij thans tot die gevolgtrekkingen over. 



Langs welken weg kan men geraken tot het meesterschap over de taal? 

 Het antwoord op die vraag kan na al het gezegde niet twijfelachtig zijn. 

 Twee vereischten zijn er, die alles in zich besluiten. Waar zij aanwezig 

 zijn en de rigting van het streven bepalen, kan het doel niet worden ge- 

 mist. Het zijn dezelfde vereischten, die voor alle kunsten gelden en 

 als '' een kunstvermogen hebben wij het beheerschen der taal erkend , 

 het zijn: aanleg en studie, tot een geheel vereenigd. 



Aanleg en studie ! De kiem van het genie , door hooger gunst in den 

 niensch gelegd , maar door zijne eigene vlijt ontwikkeld en tot rijpheid 

 gebragt. Geen van beiden mag hem ontbreken, die heerschappij zal voeren 

 over de taal. Als de natuur hem den aanleg misgund heeft; als zijn 

 gemoed ledig is en koud; of als hij het vermogen niet bezit om wat er 

 woelt in zijn hoofd en hart , voor zijn bewustzijn aanschouwelijk te maken 

 in juiste en fijne omtrekken; als hij het talent mist om het leven der 

 taal te erkennen, om alle hare hulpmiddelen dienslbaar te maken aan 

 zijnen wil : vergeefseh is alle studie , vruchteloos alle inspanning , de taal 

 laat zich door hem niet beheerschen. Maar is hem de aanleg geschonken, 

 is hij gezegend met de gave van het genie, om de geheimen der taal te 

 aanschouwen : nog zal die aanleg onvruchtbaar zijn , dat genie in het blinde 

 ronddolen, als beiden niet door ernstige, onvermoeide studie worden ge- 

 voed, gekweekt en bestuurd. De ondervinding is daar, om met voor- 

 beelden te staven wat rede en bespiegeling leeren. Hoevele taalgeleerden 

 hebben er niet ten alien tijde met ijver aan de wetenschap gearbeid. 

 Velen hunner hebben door volhardende studie eene uitgebreide kennis ver- 

 zameld, en in de verschijnselen der taal, door naauwkeurig onderzoek en 



