REDEVOERING. 217 



die waarheid eenmaal vast, dan geldt zij voor alle volkeren en tijden. 

 Doch bij de toepassing op bijzondere talen springt een groot verschil in het 

 oog; want niet in alien is de heerschappij over de taal een talent van 

 gelijke waarde, noch de welsprekendheid, die er uit voortvloeit, een even 

 groote triomf. Waar de taal niet oorspronkelijk uit den boezem des volks 

 is ontsproten, maar door volgzucht en gewoonte aan vreemden ontleend, 

 of door een opperraagtig veroveraar aan verdrukten opgedrongen : daar is 

 haar innerlijk leven uitgedoofd. De natie erkent haar niet als de tolk van 

 het geslacht, waaruit zij geteeld is, en ontdekt haar eigen beeld slechts 

 in de veranderingen , die de uitheemsche stof in hare handen onderging. 

 Het helder bewustzijn der taal is verloren, de natuurlijke ontwikkeling 

 belemmerd, en daarom worden hare vrije uitingen beperkt door de wille- 

 keur van gezag en mode. Dat tot het beheerschen van zulk eene taal niet 

 die diepe opvatting , dat doordringen in haar innigste wezen , dat doorzien 

 van den grond harer wetten en verschijnselen , zoo als wij het boven aan- 

 duidden, in gelijke mate vereischt wordt, lijdt wel geen twijfel. Of liever, 

 dat alles is eene onmogelijkheid geworden ; want de aard der taal kan niet 

 meer uit haar zelve worden verklaard : aan de oppermagt des gebruiks is 

 de beslissing afgestaan. Vandaar, dat zij zich met minder inspanning en 

 minder genie laat beheerschen ; dat zij over het algemeen gelijkmatiger, 

 juister, netter, sierlijker wordt geschreven ; doch vaudaar tevens, dat de 

 welsprekendheid , waarvan zij het voertuig is , minder levend en scheppend , 

 minder frisch en oorspronkelijk, maar regelmatiger en eentooniger wordt. 

 Hoe geheel anders in die talen , die nog leven in het hart des volks , die 

 nog onverbasterd getuigen van den starn , waaruit de natie ontsproot ! 

 Daar klinkt de stem van het voorgeslacht u overal onmiskenbaar tegen ; 

 daar werkt het bewustzijn in voile klaarheid ; daar is alles ziel en leven , 

 kracht en zelfstandigheid ; daar spot de vrije taal met het dwangjuk, dat 

 gezag of willekeur haar wil opdringen, of schudt het af, om slechts naar 

 eigen wetten te leven , naar eigen beginselen voort te gaan op het pad der 

 volmaking. Zulk eene taal , G. T. , is de onze. In dit opzigt wij 

 mogen het zonder ijdelheid luide verkondigen behoeft zij voor geene 

 andere te wijken. Gij gevoelt, wat het zegt, haar te beheerschen* in al de 

 uitingen van haar vrij en weelderig leven ; gij stemt mij toe , dat de hooge 



28 



