REDE VOER ING. 215 



* 



verwierp, thans met haar bevredigd zal zijn , nu de voile beteekenis van 

 dat meesterschap over de taal in het licht is gesteld. En behoef ik mij 

 dan nog wel te verdiepen in het betoog , dat de welsprekendheid uit deze 

 bron en geene andere voortvloeit? Eene enkele aanwijzing zal, meen ik, 

 genoegzaam zijn. 



Ik zou kunnen volstaan met mij te beroepen op de afleiding des woords , 

 en te zeggen: Welsprekendheid is de kunst van wel te spreken; die de taal 

 magtig is , spreekt wel : derhalve is hij welsprekend. Maar ik wil den 

 schijn niet aannemen , alsof ik u door een ijdel woordenspel trachtte te 

 begoochelen, en mij van uwe toestemming als bij verrassing meester te 

 maken. En toch ligt er in die eenvoudige verklaring, uit den aard van 

 het woord zeh gegrepen , meer waarheid dan oppervlakkig schijnen kan , 

 en zal elke andere voorstelling niet veel meer zijn dan eene uitbreiding of 

 opsiering van die oorspronkelijke gedachte , die de natuur van het woord 

 ons aanbiedt. 



Raadplegen wij het begrip , in het algemeene en beschaafde gebruik aan 

 het woord welsprekendheid toegekend, dan vinden wij haar aangeduid als 

 de kunst van zijne gedachten en gewaarwordingen zoodanig in woorden uit 

 te drukken , dat die woorden alles , wat in hoofd en hart omging , tot de 

 fijnste trekken toe , naar waarheid en volkomen wedergeven. Elke uitstor- 

 ting des gemoeds, die aan deze eischen waarlijk beantwoordt, kan niet 

 missen het doel der welsprekendheid te treffen, Bij al de sterk sprekende 

 ongelijkheid van denkwijze en karakter, die er tusschen menschen bestaat, 

 is er toch in den grond van ons aller wezen eene zoo innige, zoo onver- 

 breekbare verwantschap van geest en ziel, staat toch de algemeene grond- 

 trek der menschheid zoo diep in aller binnenste gegrift , dat het denken 

 en gevoelen van den een noodwendig als met een aanstekend vermogen op 

 dat van den ander werkt. Wat dus oorspronkelijk zuiver gedacht en ge- 

 voeld, met gelijke klaarheid en kracht volkomen wordt uitgedrukt, moet, 

 volgens de wet der natuur, niet alleen de aandacht van anderen onweer- 

 staanbaar kluisteren, maar zich ook, onbeneveld, onverzwakt, in hunnen 

 geest , in hunne ziel , overstorten , en daar onfeilbaar zijne werking oefenen , 

 hetzij om toestemming en overreding af te dwingen , hetzij om het gemoed 

 in diezelfde aandoening te ontsteken, die den boezem des sprekers vervulde. 



