214 M. DE VRIES 



Gij ziet, G. T. , dat wij hier van het gebied der wetenschap op dat der 

 kunst zijn overgegaan. Inderdaad, het vermogen om de taal te beheer- 

 schen is een sprank van dat hemelsche vuur, dat den boezem des kunste- 

 naars doorgloeit , en hem als met scheppende kracht de doocle stof doet 

 bezielen. Doch gelijk het de roeping is van elke kunst, niet slechts de 

 grootsche gedachten van het genie te vervvezenlijken en in edele vormen 

 voor oogen te stellen, maar ook in het rijk der schoonheid een nieuwen 

 weg tot ontwikkeling en volmaking te banen: evenzeer is die taak eene 

 behoefte voor hem, die heerschappij voert over de taal. In het voile besef 

 van wat hij vermag, is het hem niet genoeg den geheelen taalschat als was 

 te kneden in elken vorm , door zijnen wil bepaald ; maar hij drukt er het 

 merk op van zijn eigen wezen, en levert de taal zuiverder, rijker, vol- 

 maakter aan het nageslacht over. Hij wischt de smetten af, waarmede 

 onkunde of wansmaak haar ontreinigden , stelt hare schoonlieden in een 

 nieuw en treffend licht, wekt de kiemen , die in haar sluimeren , tot vrucht- 

 baren wasdom op , verrijkt haar met nieuwe hulpmiddelen , tooit haar met 

 nieuwe sieraden: in een woord, doordringt haar zoo innig met het leven 

 van zijnen geest , dat zij als herboren te voorschijn treedt : en van nu af 

 aan dagteekent zich een nieuw tijdperk van de geschiedenis der taal. 



Ik heb getracht u aanschouwelijk voor te stellen, wat het meesterschap 

 der taal in zich besluit. Gaarne erken ik, dat die voorstelling een ideaal 

 is , in de werkelijkheid naauwelijks bereikbaar. Doch waar over het wezen 

 en de vereischten van wetenschap of kunst wordt gesproken , is elke be- 

 schouwing onvruchtbaar , die niet wordt afgeleid nit het beeld der vol- 

 maaktheid *); want zij mist den eenigen maatstaf die nimmer falen kan. 

 En waar zouden wij buiten dat ideaal een rigtsnoer vinden voor ons eigen 

 streven? Is niet een helder besef van het wezen der volmaaktheid de 

 zekerste gids op den weg der volmaking? 



Doch keeren wij terug tot onze stelling, dat de heerschappij over de 

 taal het beginsel is der welsprekendlieid. Ik mag , na al het gezegde , 

 vertrouwen, dat wie de uitspraak van BILDERDIJK als koud en prozaisch 



') //Semper, quacunque de arte aut facilitate quaeritur, de absoluta et perfecta quaeri solet." 

 CICERO, de Orat, III. 22. 



