REDEVO BRING. 211 



omvang en diepte, in rijkdom en verscheidenheid, in kracht en beweging. 

 Oorspronkelijk de schilderende uitdrukking der zinnelijke wereld , nam zij 

 allengs den geheelen inhoud ook van het bovenzinnelijke in zich op; elke 

 ontdekking op het gebied der gedachte, elke ondervinding in het rijk des 

 gevoels, goot zich in den taalstroom uit, om er harmonisch mede zamen 

 te smelten, en op hare beurt een nieuw beginsel van ontwikkeling en leven 

 te worden. Zoo is de taal de onbedriegelijke spiegel, waarin zich de 

 geest zoowel als de ziel, niet van een mensch, maar van het menschelijk 

 geslacht, getrouwelijk en volkomen weerkaatst: in een woord, de taal is 

 het beeld van den mensch. 



Gelijk echter het wezen des menschen zich niet slechts in onveranderlijke 

 eenheid , maar ook vooral in duizendvormige verscheidenheid vertoont, zoo 

 moest het beeld, waarin zich dat wezen uitdrukte, die eenheid en die 

 verscheidenheid gelijkelijk afspiegelen. Vandaar het verschil der talen. 

 Eene enkele menschelijke taal , voor alien toereikende , is even ondenkbaar 

 als eene volstrekte gelijkheid van inborst. Wei hebben alle talen een 

 gemeenschappelijken grondslag, want het algemeene kenmerk der mensch- 

 heid was nooit of nergens aan eenig sterveling ontzegd. Maar zoo dikwijls 

 zich in eene afdeeling der menschen eene eigenaardige verscheidenheid 

 openbaarde van karakter, van gezindheid, van denkwijze; zoo dikwijls er 

 zich eene als afzonderlijk volk van anderen afscheidde, en in luchtstreek , 

 in lotgevallen, in ontwikkeling en beschaving, in behoeften en begeerten, 

 van alle overige verschilde: zoo dikwijls ontsprong uit den menschelijken 

 boezem eene nieuwe of althans vernieuwde taal, die van dat alles de 

 getrouwe uitdrukking bevatte. Maar wat spreek ik van verschillende vol- 

 keren en van verschillende talen? Kent gij, in een en hetzelfcle volk, 

 twee menschen, wier taal volkomen dezelfde is? Neen, even verscheiden 

 als de mensch is in zijne veelsoortige vormen, even gewijzigd is het leven 

 der taal, waarin zich die vormen openbaren. Het gebruik heeft die bij- 

 zondere uitdrukking van ieders eigenaardig karakter met den naam van stijl 

 bestempeld, en slechts aan de uiting van een geheel volk den naam van 

 taal gelaten. Welnu, indien er waarheid is in het woord van den wijsgeer: 

 de stijl is de mensch , niet minder waarheid is er in de spreuk , die een 

 broedervolk zich koos als vaderlandsche leuze: de taal is gansch het volk. 



27* 



