REDEVOERING. 209 



welken weg kan men daartoe geraken? De laatste: Welke zijn de plig- 

 ten, die hieruit voor den leeraar der welsprekendheid voortvloeijen ? En 

 ziet hier den natuurlijken gang mijner rede als van zelve aangewezen. 



Wat zegt het , der taal meester te zijn? Die vraag sluit noodzakelijk 

 eene andere in zich: Wat is de taal? en eerst dan, wanneer op de laatste 

 een voldoend antwoord is gegeven, zal het mogelijk zijn tot de oplossing 

 der eerste te geraken. 



Het wezen der taal ! Verwacht met, dat ik het u zal afschetsen in eene 

 wijsgeerige bepaling , binnen weinige woorden kernachtig zamengevat , en 

 niets te veel , maar toch alles uitdmkkende. Al mogt ik er in slagen , 

 zulk eene met wiskunstige juistheid te ontwerpen, toch zou zij haar doel 

 raissen , toch zou zij u geenszins het wezen der taal in de voile kracht der 

 vvaarheid openbaren. Maar wie heeft ooit het leven , de ziel of den geest, 

 in naauwkeurige bepaling omschreven , of de onstoffelijke natuur in school- 

 sche vormen beperkt? 



Leven , ziel en geest in de taal te erkennen , ziedaar het beginsel , 

 vanwaar eene juiste waardering van haren aard moet uitgaan, doch een 

 beginsel tevens, dat maar al te dikwijls miskend wordt. Hoe velen toch 

 ziju er, die nooit in de taal iets anders hebben gezien dan eene verzameling 

 van woorden en vormen , doode teekenen , die men zich in het geheugen 

 prent, om ze kunstmatig te gebruiken, als men zijne gedachten aan anderen 

 wil mededeelen. In hunne schatting zijn die woorden en vormen niet veel 

 meer dan de gangbare munt der zamenleving, door onderlinge overeenkomst 

 en het gezag der gewoonte tot eene bepaalde waarde gestempeld, maar 

 zonder dat men zich bekommert om het innerlijke gehalte. Even goed had 

 men met eene andere soort van teekenen hetzelfde doel kunnen bereiken, 

 indien het gebruik het slechts eenmaal gewild had. 



Waarlijk, indien het begrip der taal binnen deze perken begrensd was, 

 dan kon zij geene aanspraak maken om door den mensch als eene edele 

 gave op prijs te worden gesteld , en dan ware er geene reden om het lot 

 te beklagen van die ongelukkigen , door wier liefderijke verpleging deze 

 veste zich een onverwelkelijken roem heeft verworven. Ook zij immers 

 deelen elkander hunne behoeften in verstaanbare teekenen mede, en wat 

 hier door voorbeeldelooze scherpzinnigheid en volhardende menschenliefde 



27 



