80 H. J. ROYAARDS 



spectaverint , suecessu satis prospero fere caruerint; contra, qui sensim pe- 

 detentimque processerint in reformanda Theologia, critice et philosophice 

 excolendis disciplinis , alterd post alteram , hi ingentem habuisse vim dicendi 

 sint. Sententiae vis: festina lente in nostra sane patuit Theologia. Neque 

 tamen vel philosophandi contemplative ardor, vel politica rerum in Europii 

 conditio, summam vim in hodierna Theologiae facie non habere non potuit, 

 habebitque hand dubie in posterum. Haec vero nobis occlusa! 



Quod autem novimus, est illud, omnem hanc disciplinae theologicae 

 commutationem processisse ex Universitatibus, ibique sedem habuisse, unde 

 in Ecclesiam transiit. Haec fuit Europae ratio recentior ; quid mirum adeo , 

 nullam dari gentem paulo prudentiorem , atque a religionis sensu baud 

 alienam, nisi forte atheistico nomine glorietur, quin Facultates theologicas 

 cum Universitatibus arctissime junxerit. Advertat illud Nederlandia hoc, 

 quo vivimus, tempore, neque suum Theologiae locum in Ordinibus Aca- 

 demiarum denegare audeat ! 



Est autem, quod gaudeamus de progressibus , quos fecit Theologia hoc 

 ipso saeculo undevicesimo , neque desideramus illam rerum theologicarum 

 conditionem, quae fuit ineunte hoc saeculo. Omnino tamen caveant Theo- 

 logi, ne ea ferantur superbia, acsi disciplina sua, in rebus sublimioribus 

 versans, vera et justa, hac nostra demum aetate exstiterit, utque adeo 

 detrabatur proavorum mentis. Eorum humeris insistentes , oculos in Theo- 

 logiae campum clarius quaquaversus conjicere potuimus, quin et sine eoram 

 labore assiduo, eheu! quantum distaremus ab ea Theologia, qua gaudemus 

 hodie. Vel sic tamen ne impense gaudeamus, ac si metam jam aliquate- 

 nus attigissent hodierni Theologi. Longissime sane ab ea distamus! 

 Opposita longe animadvertimus in ipsa Ecclesia Christiana aevi principia. 

 Vigent ubivis summa vi libertatis studia, communia ilia plurimis gentibus 

 Europaeis in rebus non tantum politicis , verurn et religiosis et ecclesiasticis , 

 quae diversa prorsus excitant phaenomena. Imprimis vero huic nostrae 

 proprium est aetati in Protestantismo aeque atque Romano-Catholicismo 

 illud, quod diversa ilia elementa, quae in diversis Societatibus s. Ecclesiis 

 Christianis conjuncta fuerunt hucusque, magis rnagisque dissolvantur. 



