R A T I 0. 77 



hoc nostro tempore , ad Apologeticam sedulo colendam duxerunt , adeo ut 

 Philosophiae effata adhiberent ad vindicandam , non adeo enervandam , 

 fidem Christianam. 



En discrimen Theologiae Teutonicae et Nederlandicae hoc ipso saeculo ! 

 Utraque exegeticas et historicas disciplinas sedulo coluit. Verum in ilia 

 praevaluit elementum philosophum, maxime contemplativum , quod haud 

 raro oppugnavit historicam rationem ; contra in hac elementum exegetico- 

 historicurn. Utroque hoc elemento apud diversas hasce gentes regebatur 

 Dogmatica , quae plane principia ilia suscepit , sive philosopha , seu exegetico- 

 historica perque varias hasce vias, saepenumero sibi invicem oppositas, 

 in excolenda Dogmatica versati fuere. Qua quidem sua sibi propria via 

 procedentes , cum extranei multi Tlieologi saeculo hoc undevicesimo iter 

 facerent per labyrinthum systematum itpryuQSrr, nostrates Theologi non 

 vehementer converterunt , sed vero commutare et reformare Theologiam 

 placide perrexerunt. Et sane varias hasce vias Theologiam pertractandi , 

 per quas inter diversas gentes iverunt Theologi, egregie valuisse ad ipsam 

 emendandam Theologiam, quis est, qui neget? 



Quid vero, (forte dicas,) Theologi Nederlandi, qui antea potissimum in 

 rebus dogmaticis occupati esse solebant, ipsi per maxim am hujus saeculi 

 partem, tarn parum curarunt Dogmaticam, ut plurima, quae prodierunt, 

 scripta theologica in argumento versarentur, s. exegetico, s. historico; 

 dogmatica vero scripta perpauca prodierint ? Nonne ita a sua ipsi indole 

 recesserunt nostrates? 



Nequaquam, Auditores. Sunt sane multa his opponenda, quae tamen 

 mihi hac hora nonnisi digito attingere licet. Reputetis quaeso, eundem 

 ilium ardorem , qui superiori saeculo nostrates in dogmaticis occupatos 

 tenuerat, jam vi reciproca magnam partem transiisse in alias disciplinas; 

 exegeticas, historicas, alias. Reputetis praeterea, ineunte hoc ipso saeculo, 

 Compendia prodiisse dogmatica, plura, quarn quidem antea; Muntinghii 

 dico, Voorstii, Regenbogenii, Bosveldii, pluraque alia in usus 

 academicos confecta , licet , non typis expressa ; quin et praeterea scripta 

 haud pauca prodiisse argumenti dogmatici, de quibus jam monui. Atten- 

 datis potissimum Theologiam Nederlandicam , sibi propria privaque via 



