R A T I 0. 7$ 



aetatem vivere inceperunt. At vero in hac media aetate ipsi hodieque 

 versari nobis videmur, neque adhucdum omnem ejus vim experiri licet. 

 Absit propterea, A. A. quod illam commutationem Dogmatices et Ethices 

 historice in'dicemus, ne hie itidem hominum commenta deleat dies crastinus. 

 Vel sic tamen sunfc pauca quaedam nobis, potissimum de Dogmatica dictu- 

 ris , attendenda. Quominus enim peculiariter de Ethica dicamus et Ascetica , 

 tempus vetat. 



Tertian vero hanc commutationis theologicae aetatem indicantibus forte 

 quis nobis objiciat: quid est, quod Nederlandi recentiori aetate, non adeo, 

 uti Teutones illi, aetatem vixerint in Theologia philosopham? Quippe 

 philosophorum , sibi invicem succedentium , placitis plane regebatur omni 

 hoc saeculo Teutonum Theologia, cujus in eo hodieque habetur dxfir). 

 Quid ita est , quod horum progressuum participes non fuerint Nederlandi , 

 tantopere recedentes a proavorum exemplo , ut antiquato mallent pro- 

 cedere tramite, ab aevi nostri ratione prorsus aliena? Cui quidem 

 opponent! hoc unum opponere liceat. Causa in eo fuit, quod nostri Theologi 

 fuerint Nederlandi, non Teutones. Unum illud, de quo in Orationis 

 initio dixi , attendamus ; scilicet peculiarem illam Theologiae indolem et 

 rationem, in gente nostra excultam. Sua semper via processerunt in ilia 

 excolenda nostrates, nullo, nisi forte hoc nostro, tempore de eo solliciti, 

 num accurate vestigia premerent extraneorum Theologorum. Servilis ilia 

 ratio numquam nostratibus placuit, neque placet plerisque hodieque. Pecu- 

 liaris cernebatur omni aevo Theologiae Nederlandicae character, peculiaris 

 item Teutonicae. Quod quidem nostra item teuipora probarunt. 



Hanc enim gentis indolem , in Theologia conspicuam , ubi attendimus , 

 manifesto patet, aninai pietatem, imis infixam medullis, suinmo ardore eos 

 duxisse in Exegesin s. et practica studia, quae plerumque nostratium 

 Dogmaticam magis regebant , quam studia philosophiae abstracte contem- 

 plativa. Haec quidem Theologiae, a nostratibus exultae, colorem dederunt 

 et formam. Positivae potissimum fidei tenaces erant Nederlandi, quaeque 

 hanc enervare videbantur, ea singulae inter Protestantes familiae, licet 

 diversa admodum ratione , vehementer oppugnarunt. Sic in dogrnatismum 

 saepe ruerunt illi ipsi, qui lubentes philosophabantur de Deo, ubi cum 



10* 



