74 H. J. ROYAARDS 



rebus religionis a divinis secernebantur , quibus cunctis opem tulit ilia 

 exegeticae doctrinae. Docuit ilia, quomodo ecclesiastica dogmata sensiin 

 increverint et qua via tutissime redeamus ad Christi et Apostolorum mentern : 

 docuit, quantopere studia, quae omni aevo viguerunt, dogmatica, philoso- 

 pha, hierarchica, superstitiosa et fide destituta, quae dnigias nomine dici 

 solent, valuerint ad corrumpendam omnino disciplinam theologicam. Vera 

 a falsis segregans, Historia ad ipsa Theologiae accessit penetralia, ut 

 missis iis , quae de suo addiderant homines , puriorem conderent doctrinam 

 Christianam. Communi ita ardore in vitam rediit Theologia historica, a 

 proa vis exculta , a posterioris aevi Theologis nostris , dogmatisandi studio 

 abreptis , baud raro neglecta. Locum ilia dedit in Nederlandia Apologeiicae , 

 nullo non tempore nostratibus carae atque acccptae , poiro Juri Hcclcsiasiico , 

 Patristicae et Patrologiae atque Arckaeologiae , ne de aliis dicam disciplinis 

 philosopho-tbeologicis ceterisque , quas s. in Universitatibus , s. in privatis 

 studiis coluerint nostrates. Hinc ita praeterea lux a<:censa universae 

 Theologiae dogmaticae et exegeticae: dogmata purius exposita, illorumque 

 fata per saeculorum decursum explicata fuere: imprimis vero multiplices 

 ilia tulerunt fructus in interpretando critica et gramniatico-historicu via 

 Codice s. Longe enim abfuit, quod excitato studio historico negligeretur 

 Theologia exegetica. Contra eo majori ardore excolebatur utraque disciplina , 

 quo magis sibi invicem opem ferret. 



Neque tamen est, quod negem, historica hac Theologia, aeque ac Crisi, 

 abusos fuisse nonnullos, adeo ut historica et critica via explicanda sibi 

 sumerent, quae e puro revelationis fonte ducenda aliis videbantur; verum 

 usum non tollit abusus. Testis sit mythica ilia interprctatio , quam, eheu! 

 nonnulli cum historica confuderuut. Eo majoris vero pretii habenda est 

 exegetica disciplina, a qua inceperunt nostrates Theologi ante, quam 

 historicam ulterius excolerent. Haec enim ab hypothesibus , nullo fuuda- 

 mento nixis, et a laxiore (quam dicunt,) interpretatione , cui diu faverunt, 

 aliena est dicenda. Contra conjuncta ilia studia exegetica, critica, historica, 

 egregie valuerunt ad emendandam Theologiam. 



Aliter enim fieri baud potuit, quin hujus quidem commutationis vim in 

 dies magis experirentur Dogmatica et Ethica, quae tandem suam item 



