R A T I 0. 71 



Novistis A. A. ! an tea plurimos (neque tamen omnes,) Theologiae studiosos 

 scholis unis interesse solere dogmaticis, pastoralibus , homileticis; hie illic 

 exegeticis ; verum de EthicA Christiana , Critica , Hermeneutica , Historia 

 dogmatum , Patristica , aliis , a multis ne cogitari quidem ; quin et Historiae 

 ecclesiasticae parvam, si ullam, navari plerumque operam. Jam vero 

 campus ubivis apertus singulis disciplinis theologicis, et opportunitas oblata 

 per ilium hue illuc exspatiandi. Inaudita antea id temporis audivimus , 

 cum peculiares scholae variis his disciplinis instituerentur. Uti vero in 

 fronte ceterarum disciplinarum , ita etiam Theologiae, scripsit lex ilia 

 Eucyclopaediam , qua justum Studiosis aperiret totius Theologiae ambitum; 

 quam tamen jam antea in ipsa Gelrorum Academia erections ingenii Stu- 

 diosis tradere coeperat Clarissius, ipse Theologus rara doctrina encyclo- 

 paedica clarus. Sane dici vix potest , quantopere reformatio ilia academica 

 valuerit ad imbuendos futures Evangelii nuncios saniore et liberaliore 

 Theologia et porro ad promovendam ulterius commutationem , quam ilia in 

 Nederlandia subiit. 



Ad quam quidem Theologiae commutationem revertentes, attendamus 

 potissimum earn deinceps ulterius processisse ope . niaxime Theologiae 

 Historic ae, quae itidem novam denuo vivere incepit in Nederlandia 

 aetatem. Hue igitur oculos convertaruus ! 



Tulerat sane Nederlandia ipsa recentiori aetate plus semel Historiae 

 ecclesiasticae patronos praeclaros; quos inter Hamelsveldium, Mun- 

 tinghium, Ypeijum, Te Waterum fuisse, cui vestrum ignotum, ne 

 superstitem ilium Veteranum dicam? Neque tamen disciplina, cujus nulla 

 antea fere in probationibus ecclesiasticis habebatur ratio, nisi ut haereses 

 refellerentur , magno pretio habebatur a Studiosis , paucis admodum exceptis , 

 qui privatis potissimum studiis ei operam darent. Ilhus vero ardor accessit 

 ardori exegetico , jam diu excitato. 



Quid vero tu (ita forte aliquis) Historiae laudatorem agis hisce nostris 

 temporibus , quae vincula ruperunt cum superioribus saeculis ? Occupata 

 est Historia in rebus superioris aevi perscrutandis : nostrae aetatis est 

 procedere continue. Hodierna nos curamus et futura , non item praeterita. 



