70 H. J. ROYAARDS 



gressus, avide in suos usus converterunt Reformati, Remonstrantes, Lu- 

 theran! , Teleiobaptistae , ita tamen ut, a servo imitatorum pecore abhor- 

 rentes, suam eamque Nederlandicam rationem et indolem in hisce explicare 

 perrexerint. 



Quae quidem quo magis promoverentur , accessit satis feliciter Univer- 

 sitatum Nederlandicarum instauratio anno hujus saeculi quinto decimu , 

 quam sane disciplinis theologicis vehementer profuisse publice affirmare baud 

 erubesco. 



Moris est, A. A., apud multos bodie, ut illam vebementer vituperent 

 legem academicam, quam impense laudarunt illius temporis homines, docti 

 aeque ac liberales ; vereor autem , ut hisce instituendis querelis animi non 

 tantum grati, sed etiam veri studiosi, testimonium edant. Non is ego 

 sum, qui vitia, legi illi inhaerentia , maxime hoc nostro tempore, abnegarim; 

 neque tamen aliquem eorum, qui mecum ilia tempora in Academiis vixe- 

 runt, facile negaturum crediderim, legem illam academicam disciplinis 

 vehementer profuisse. In memoriam praeterea revocemus , quantopere viri , 

 vere liberales dico inter plurimos Kemperum, Heringam, Mun- 

 tinghium! laudare solerent legis liberalitatem eo, quo vivebamus, 

 tempore. Facile quidem concesserim legi illi inesse, quae cum nostris 

 temporibus minus congruant; verum enimvero sunt singula instituta non 

 adeo e posteriorum temporum commodis et desideriis dijudicanda , sed 

 potius ex illorum, quibus exstiterunt, temporum conclitione, comparata 

 cum superiori, non adeo cum posteriori aetate. Qum et uemini me opponam 

 affirmanti , multa , quae ex ilia lege exorta hodie feruntur incommoda , 

 originem magnam partem cepisse ex iis, quibus legem illam deinceps 

 dilacerarunt , decretis regiis , turn et maxime e perversa studiorum ratione , 

 legi vim inferente , quam haud raro secuti sunt disciplinarum studiosi ; 

 quibus sane rnedela paranda videtur. Sed quidquid est , hoc mihi baud 

 dubie constare videtur , legem illam academicam disciplinae theologicac 

 campum amplificasse , eamque ad maturitatern perduxisse nova ilia studia , 

 quae praeparaverant Theologi. Profecto novo ardore , saltern per priora 

 lustra, imbuit lex ilia Theologiae studiosos. Neque aliter fieri potuit, quin 

 Academiae in posterum reformationi Theologiae inservirent quam maxime. 



