63 H. J. ROYAARDS 



fuisse excultas, illosque Theologos, qui ultra Academiarum cancellos inter- 

 pretes prodierunt, magis in pure exegeticis scriptis, quam quidem in 

 Criticis et hermeneuticis fuisse versatos. 



Quod sane commutationis , de qua agimus, funclamentura magnopere non 

 valere non potuit ad excolendam Theologiam liberaliorem. Media proces- 

 serunt illi inter Palaeologos et Neologos via , odiosa plerumque iis , qui in 

 extrema ruere gestiunt. Magno profecto ardore Dogmaticam colere perrexe- 

 runt nostrates ; verum earn non amplius apud plurimos pendentem plane a 

 systematibus et placitis, s. dogmaticis, s. philosophis , contra vero ab una 

 auctoritate divina , quam pie venerabantur nostrates. Huic autem funda- 

 mento exegetico institerunt per hoc, quo vivimus, saeculuin. 



Quodsi cui mirum videatur, excitato Theologiae exegeticae studio non 

 citius progressus fecisse Theologium, attenclat quaeso temporum illorum 

 nsQisuoeis. Non tantum vim habere insignem perrexit constituta ab 

 Ecclesia doctrina orthodoxa'; verum et negativa ilia Theologia , quae alibi in 

 mediis Neplogorum et Rationalistarum cum Palaeologis et Supranaturalistis 

 viguit dissidiis, plurimos deterruit Nederlandos prudentiores. Imprimis 

 autem cogitate temporum injuriam, quam ineunte hoc saeculo passi sumus. 

 Vix cathedras theologicas iterum pubh'ce occupaverant Theologi nonnulli 

 personati , q. d. , quos hie illic Theologorum nomine in Academiis baud 

 tulerant recentioris libertatis patroni ferventiores , jactantes illi, Professores 

 Theologiae libertatis et aequalitatis votis obesse. Vel sic tamen hi, latentes 

 sub aliis professoriae dignitatis titulis, Theologiam docere perrexerant, 

 donee , ineunte hoc saeculo , Pacultatibus theologicis debitus iterum conce- 

 deretur in Universitatibus locus , quae cunctas repraesentarent discipliuas. 

 Ab insana ilia rabie mox recesserunt nostrates , quibus alte inhaeret sensus 

 religionis, isque Christianus; neque tamen simul rernota erant obstacula 

 disciplinarum satis feliciter excolendarum. 



Scilicet, alia potissimum innuo. Ea fuit prioribus hujus saeculi lustris 

 incerta afflictaque Patriae conditio, ut in ipsis fere musaeis scholisque 

 laterent plerumque Theologi, suam sedulo excolentes disciplinam, neque 

 tamen in publicum editis scriptis prodeuntes. Ecclesiae, quae apud nos 

 arctiori, quam quidem in Teutonia , vinculo Theologiae erat socia, incerta 



