66 H. J. ROYAARDS 



Quae enim tentaverant , post unius Grotii, quern sua non intellexit 

 aetas, labores , primum Coccejani, ipsi mox in errores abducti typologicos, 

 itemque Remonstrantes , Grotii vestigiis insistentes, magis tamen tempore 

 Episcopii et Wetstenii, quam quidem postea, haec in ipsa Ecclesia 

 Reformata resuscitarunt Philologi. Studia enim philologica, quae triumviri 

 in patria nostra philosophica via excitaverant , Ten Katius, Hemster- 

 husius et Alb. Schultensius, haec schola Schultensiana , Henrici 

 Alberti Schultensii vestigia secuta, ad saniorem interpretationem Vet. 

 Foederis applicare coepit, idque magno cum applausu fructuque, ita ut 

 una cum grammatica interpretatione aestheticam simul adverteret librorum 

 V. F. dignitatem, utque ex ipsa Reformata Ecclesia nova ita lux oriretur 

 lihris poeticis et propheticis. Sic via parata, qua mox incesserunt in 

 grammatica N. Foederis interpretatione. Teutonia vim habere beneficam 

 incepit in Nederlandia. Ipse Semlerus multorum aperuit oculos, licet a 

 temerariis ipsius hypothesibus abstinuerit fere plerumque prudentius nostra- 

 tiuni ingenium, qui Ernestii maxime et Michaelis vestigia prementes, 

 disciplinae jura vindicarunt Exegesi et Hermeneuticae s. Non amplius 

 Exegesis solum (paucos si excipias) a Dogmaticis et Homiletis exculta, 

 ut inde systema theologicum construerent ; sed grammatice et critice pro- 

 cedentes, fundamentum, quo niteretur universa Dogmatica, illam posuerunt 

 plurimi. Testes nobis sint Universitates Nederlandicae ! Nullae plerum- 

 que illic haberi antea solebant a Theologis scholae exegeticae , pro tenui 

 admodum parte a Professoribus Linguae Graecae haberi solitae. Jam vero 

 post annum demum octogesiinurn saeculi superioris , Theologi , uti in 

 Leidensi Academia, Broesius, Te Waterus et maxime Voorstius, 

 in Groningantk Abreschius atque Muntinghuis, ita in hac nostra 

 Pater , mihi carissimus , primas suo marte instituerunt scholas exegeticas 

 de V. et N. T. , antea nullibi obvias, a quo inde tempore suam sibi 

 cathedram vindicarunt, in hac nostra schola ab Heringa egregie occu- 

 patam. 



Fuit, fateor, haec ineunte hoc saeculo disciplinae nostrae conditio, ut 

 antiquae rationis vestigia superessent plurima ; nova vero simul studia 

 excitata prodierunt et promota in dies. Quod quidem item patuit in Exegesi 

 sacra. Earn omni sua vi restituerunt, antesignanos secuti, hujus aevi 



