R A T I 0. 63 



tern e hesterno die explicatur hodiernus et futurus. Attendant illud nostri 

 aevi homines, qui rumpendum esse hodie vinculum cum historia affirrnant. 

 Spem fallet eventus! Quod quidem imprimis in eos dictum sit, qui quam 

 primum attenderint progressus peculiares , quos fecerunt in hac illave gente 

 disciplinae , statim quaerant : utrum eosdem illos sua in gente animadvertant ? 

 Sin secus , nullius praetii esse hanc suae genti disciplinam , clamitant. 

 Verum enimvero per varias admodum vias excoli solent inter diversas gentes 

 disciplinae, ipsa adeo Theologia; quae conjunctae magis ducere solent ad 

 disciplinarum maturitatem promovendam, quam si unius gentis disciplina 

 supremam exerceat auctoritatem. 



Quod sane attendamus potissimum , ut respondeamus ad quaestionem : 

 num Nederlandia eadem ilia via, qua ceterae gentes, maxime Teutones, 

 ad illam pervenerit Theologiae commutationem, quam hodie observamus? 

 Quod ut rite fiat, sunt peculiaria gentis nostrae studia in excolenda 

 Theologia attendenda. 



o 



Uti in ceteris disciplinis , ita potissimum in sanctiori Theologiae disciplina 

 suam semper explicuit indolem gens nostra, qua distinguebatur admodum 

 a ceteris gentibus. Nee mirum ! Valet enim rnagnopere Religio , et 

 quidni eo valeret Theologia? ad explicandas sublimiores ingenii facultates 

 animique sensa ; valet ilia ad omnem explicandum Imminent. Hinc unius- 

 cujusque gentis Theologia ipsius fere characterismum referre solefe. 



Quae Nederlandis ab antique inde tempore propria fuit privaque turn 

 animi in Deum pietas , ' ab aliarum gentium dnista aliena , turn summa 

 Codicis s. veneratio , hanc expressit , licet diversis admodum formis , Theo- 

 logia Nederlandica. Quippe bina potissimum studia in nostratibus viguerunt , 

 evangelica dico et practica, quae (quod attendere neglexerunt nonnulli) ab 

 aliis conjuncta, a plurimis vero sua singula via peculiariter fuerunt exculta. 

 Neque tamen in hisce substiterunt. Aceessit enim philosophandi et ratio- 

 cinandi subtilitas, cum duobus hisce principiis arete conjuncta, numquam 

 vero ab iis divulsa. In hisce quidem nostrae Theologiae peculiaris cernitur 

 indoles. E varia autem ratione, qua tria haec principia vel conjunxerunt, 

 vel separarunt , diversae sunt explicandae Theologiae , quae exstiterunt inter 

 nostrates , formae. Ita , evangelicae i. e. positivae fidei tenaces , in ilia 



