R A T I 0. 61 



vel debilitata per breve ternporis spatium, malint plerumque ad crassiorem 

 redire superstitionem vel hierarchiam populi, quam illam abrogare aut vi 

 vel usu destituere. Profecto carere ilia baud amplius possunt, nisi ad 

 barbariem sint recessuri. Hanc quidem Religionem, uti antea, ita jam 

 denuo antiquatam dixerunt nonnulli, suique ingenii (dicam an phantasiae?) 

 figinenta oraculis divinis substituere temerarie et violenter conati sunt. 

 Abrogata publice (uti Franco-Gallis visum erat) , Religione Christiana sub 

 finem saeculi superioris, Theophilanthropismus Atheismum et Materialismum 

 fugare et Deisnium nova quadam forma restituere conabatur. Verum enim- 

 vero, jam ineunte hoc saeculo restituendae Rel. Chr. studium exarsit, 

 quandoquidem sine Religionis Christianae professione vivere diu nequeunt 

 gentes hominesve. Quid! nonne eadem phaenomena, mutata forma, hac 

 ipsa aetate advertuntur ? Civitatem , humanis fundamentis nixam , Religione 

 carere posse, quin indole atheisticam esse debere, multi sibi persuadent. 

 Quoad possunt e gentium legibus Christiana tollere elementa student , 

 inscii , frustra aliquamdiu e legibus tolli , quod ipsi hominum animo altissime 

 inhaereat, ut vix aut ne vix quidem evelli possit. Quid nrirum adeo si 

 gentes, quae Dei loco ingenii humani culturn venerari inceperunt, hac 

 nostra aetate refugium quaerant in superstitionis sacrariis, et facili transitu 

 ab dnigia ad superstitionem ducantur? Maximam sane in mediis hisce 

 rerum conversionibus disciplinae theologicae, una cum Religione turbatae, 

 commutationem subierunt per saeculum undevicesimum. Quidquid enim 

 sit rerum politic-arum atque civilium , hoc sane constare nobis videtur , 

 Ecclesiae historian! novam sibi aperuisse periodum , quam ob ingentem illam 

 commutalionem , hoc aevo excitatam , jam ante aliquot annos praesagire licuit. 

 Quid mirum , A. A. hodiernam Patriae conditionem ob oculos mihi 

 versari, exeunte fere priori hujus saeculi parte? Neque tarnen metuatis 

 velim , inane mihi esse propositum e hodierno tempore futura praesagiendi. 

 Historica enim studia in deliciis habere soleo : Historia autem praeterita 

 curat et hodierna , non adeo futura longeque a vate et propheta distat 

 historicus. Oculos propterea conjeci, Historia duce, in illam, quae jam 

 elabsa est hujus saeculi partem ; non adeo , ut. ego , Theologus qualiscun- 

 que, de rebus civilibus aut politicis dicerem; quam quidem provinciam 

 ak'is facile cedo; neque etiam, ut hoc loco de rebus ecclesiasticis verba 



