si modo sunt aliquo affectu concitati, verba non desunt" l ). Maar tus- 

 schen iemand cui verba non desunt en een orator eloquens , welk een onder- 

 scheid! Waarlijk , QUINCTILIANUS zou sick wel gewacht hebben van te 

 zeggen: ^Pectus est quod eloquentes facit," want hij herinnerde zich de 

 woorden van ANTONIUS bij CICERO 2 ): // Disertos [scrips!] me cognosse 

 nonnullos , eloquentem adhuc neminein : quod eum statuebam disertum , 

 qui posset, satis acute atque dilucide , apud mediocres homines , ex communi 

 quadam opinione dicere ; eloquentem vero , qui mirabilius et magnificentius 

 augere posset atque ornare, quae vellet, omnesque omnium rerum, quae 

 ad dicendum pertinerent, fontes animo ac memoria contineret." Het is er 

 dus verre of, dat QUINCTILIANUS het pectus als het beginsel der welspre- 

 kendfteid beschomot 3 ) , indien men althans dil woord in de beteekenis van 

 eloquentia opvat, de eenige die voor mij gelden If on bij de plegtige gelegen- 

 heid , waaraan mijne rede was toegewijd. Gerocpen om als leeraar der 

 welsprekendheid op te treden, kon ik dat woord niet uitstrekken over dien 

 ivijden omvang , waarin het dikwijls par maniere de dire gebezigd wordt; 

 maar ik moest het noodzakelijk beperken tot die engere en eigenlijke opvat- 

 ting , die de welsprekendheid beschouwt als een volmaakt gebruik van het 

 spraakvermogen , als eene kunst , als een voorwerp van onderwijs. Moge 

 dan al hij , wien de werking van een bewogen gemoed doet spreken , ook 



') Inst. Oral. X. 7. 



s > De Orat. I. 21. Dat QUJNCTILIANUS die woordea kende, blijkt uit zijne Inst. Orat. 

 VIU. in Prooem., waar hij ze zelf aanliaalt en er bijvoegt: Disertis satis putat dicere 

 gnae oporteat; ornate autem dicere, proprium ease eloguentissinti" 



') Evenmin doet dit CICERO zelf , als hij spreekt van de Uteroe , quibua fons perfectoe 

 eloqitentioe continetur." (In Brulo, c. 93.) 



26* 



