R A T I 0. 313 



que omnino negari potest, esse in artibus ac disciplinis, quae in Academiis 

 traduntur, quasdam, de quibus vernaculo potius quam Latino sermone 

 lectiones docentem habere , sapientis esse consilii videatur. Sic , cum patriae 

 exponenda est historia, absurdum est alio quam patrio sermone uti. Ilia 

 quoque omnia, in quibus recentiorum magis quain Veterum facta et in- 

 venta Professoribus exponenda eorumque discipulis tractanda sunt, Latini 

 sermonis usum tametsi non repudiant, certe tamen haud flagitant. Sed 

 omnino retinendus videtur ille usus , quoties agendum est de Graecorum 

 et Romanoruin veterum historia, antiquitatibus , literis; quoties Veterum 

 Auctorum aliquis , quoties lustinianeum lus vel Academica lectione vel 

 cuiusctmque docti hominis scriptione exponitur, aut aliquo modo tractatur. 

 Sunt autem hodie multi, qui in his etiam usum ilium derelinquere non 

 vereantur, pauciores quidem adhuc in patria nostra, plures in exteris 

 regionibus, maxime in Gallia. Vidi adeo nuper in Gallico Eruditorum 

 Diario improbatum aliquem , quod laudatam ceterum dissertationem super 

 argumento ad aliquam earum rerum, quas modo indicavi, pertinente, 

 Latino, non Franco-Gallico, sermone scripsisset. Quas illi, qui sic statuunt, 

 rationes sequantur, mihi, fateor, haud satis apertum est, nisi fortasse sic 

 minus doctorum commodo (dicere nolim suo) consultum volunt. Equidem , 

 ut contra sentiam, rationes habere mihi videor satis iustas. Primum, cum 

 in lectione vel scriptione veteres illas literas tractante, quae vernaculo 

 sermone proferatur, saepe tamen vocabula usurpanda sint Latina, vel citandi 

 Latinorum Auctorum loci, necesse est sermo sic nascatur hybrida, varius 

 atque ipsa hac varietate inficetus. Deinde, quod maius est, si pro com- 

 muni quondam omnibus viris doctis lingua Latina iani de humanioribus 

 literis apud varies Europae populos suae quisque patriae lingua scribat, 

 grave sic orietur ubicunque incommodum, ut, qui progressum in iis literis 

 scientiae sequi pleneque perception habere velit, unumquernque eruditorum 

 oporteat etiam omnes Europae liuguas cognitas perceptasque habere. 

 Sed hie mihi videor Francogallum hominem v audire dicentem, iam pro 

 Latina suam linguam factam esse eruditorum hominum per Europam 

 communem : itaque posse sic indicate a me incommodo consuli , si Francice 

 iam docti homines omnes scribant. Ast vereor, mi homo, ut vel Ger- 

 mani vel Britanni monito tuo obtemperent. Nolim equidem obtemperare 



40 



